Interview / Prof Nic Van Larebeke over luchtvervuiling

'We ademen allemaal kanker in'

'We ademen allemaal kanker in'

Foto: © Marc Herremans - Corelio

Prof Nic Van Larebeke: 'De lucht in Vlaanderen is sterk vervuild. Dat kan ook niet anders, want Vlaanderen is dicht bevolkt, heeft met Antwerpen het tweede grootste petrochemisch complex van de wereld en kent een onvoorstelbare verkeersdrukte. We behoren met de Ruhr tot de sterkst vervuilde regio's van Europa. Uit de Clean Air For Europe (CAFE)-studie blijkt dat voortijdige sterfte als gevolg van luchtverontreiniging bij ons piekt als nergens anders in Europa.' (zie de infografiek op de volgende pagina, nvdr)

'We worden chronisch blootgesteld aan zeer lage dosissen van allerlei kankerverwekkende stoffen, vooral in de vorm van fijn stof. Het inzicht dat dit tot meer kankers leidt, is nog jong maar bewezen volgens de WereldGezondheidsOrganisatie (WHO). Vervuiling tast het erfelijk materiaal van onze cellen aan en verstoort de overdracht van signalen tussen cellen. De combinatie verhoogt de kans op kanker.'

'Ook bij ons botsen we soms op wat ik wetenschappelijk negationisme noem. Een sterk staaltje daarvan: de Franse academie voor wetenschappen publiceerde begin juli een rapport waarin ze stelt dat 'bewezen kankerverwekkende vervuiling' verantwoordelijk is voor slechts 0,1 % van de (voor leeftijd gecorrigeerde) kankergevallen. Een onvoorstelbare karikatuur. Onafhankelijke wetenschappers geloven dat milieuvervuiling bij niet-rokers zorgt voor 10 tot 50 % van alle kankers.'

'Ook volgens de WHO loopt het risico op longkanker snel op bij dosissen fijn stof, lager dan waarmee wij gemiddeld in Vlaanderen kampen. Met andere woorden: de boodschap van bvb de Franse academie, dat er een kritische ondergrens zou bestaan van vervuiling waaronder het effect op de volksgezondheid verdwijnt, is pure quatch.'

'Natuurlijk lopen rokers groter risico op longkanker - maar de vier op vijf niet-rokers zitten in Vlaanderen ook middenin de problemen. Fijn stof is ook een belangrijke oorzaak van hart- en vaatziekten. Heel precies kunnen we dat effect niet meten, omdat we, helaas, in Vlaanderen over geen goede cijfers beschikken, behalve dan (tot voor kort) in Limburg.'

'In zijn doctoraat waagde mijn student Vincent Du Four toch een mooie poging om te achterhalen hoeveel longkankers in Vlaanderen aan luchtvervuiling kunnen worden toegeschreven. Hij kwam uit op 10.000 dodelijke longkankers per miljoen inwoners van Vlaanderen die levenslang worden blootgesteld aan onze fijn stof-concentraties. Voor hart- en vaatziekten zal dat sterftecijfer allicht van dezelfde orde zijn.'

'Ruw geschat: van de vijf miljoen niet-rokers in Vlaanderen sterft er ongeveer een kwart aan kanker. En van dat kwart is 10 tot 50 % te wijten aan milieuproblemen. Nog anders gezegd: 2,5 tot 12,5 % van de niet-rokende Vlamingen sterft aan kanker als gevolg van diverse vormen van vervuiling - en daarin zit dan ook dat procent longkanker waarbij de rest te wijten is aan nog andere omgevingsfactoren.'

'Voor een goed begrip: kanker is altijd een samenloop van veel factoren, waaronder het milieu. Er bestaat in Vlaanderen geen geval van kanker waarin het milieu géén rol speelt. Maar, andere invloeden zoals te veel en fout eten spelen óók een rol, in evengoed alle gevallen. Mijn cijfers proberen een maat aan te geven voor hoeveel minder kankers er zouden zijn zónder vervuiling.'

'Onze biomonitoring - het meten van milieu-effecten op mensen - door ons Steunpunt Milieu en Gezondheid leert ons dat de vervuiling in Vlaanderen vrij homogeen is. Ook metingen op luchtstalen tonen da. Sterker, we meten soms grotere vervuiling op het platteland dan in de steden. In het tuintje achter het gemeentehuis van Peer, in Limburg maten we ooit de allerhoogste concentraties aan kankerverwekkende stoffen in de lucht- hoger dan toen in Antwerpen. Onbegrijpelijk, maar wel een feit.'

'Die biomonitoring toont allerlei verbanden aan. Zoals tussen de concentratie aan dioxine in ons bloed en fertiliteitsproblemen. Tussen asbest en longkanker. Tussen pcb's in navelstengbloed en het spelgedrag van kinderen. Enzovoort.'

'Luchtvervuiling schaadt ons van in de baarmoeder. We ontdekten dat blootstelling aan lage dosissen vervuiling tijdens de zwangerschap een veel grotere impact heeft dan dezelfde blootstelling op volwassen leeftijd, omdat er in een foetus veel meer celdelingen plaatsvinden, en het is tijdens die celdelingen, dat de kankerverwekkende mutaties zich opstapelen. Dat verklaart het verband dat we eerder dit jaar aantoonden tussen vervuiling en de verminderde verstandelijke aanleg van pasgeborenen.'

'We ontdekken voortdurend nieuwe verbanden. Het verband tussen de plastiekcomponent bisfenol A en twee veel voorkomende kankers als borst- en prostaatkanker werd nog maar onlangs aangetoond door Amerikaanse onderzoekers. Je moet weten: bisfenol A kent veel toepassingen, bijvoorbeeld in conserven en ook in frisdrank, en zit ook in de plastiek waarmee babyflessen worden gemaakt...'

'Vervuiling treft de ontwikkeling van onze kinderen. Hun gedrag lijdt er onder. De fertiliteit van onze mensen wordt aangetast. En de kwaliteit van onze oude dag wordt bedreigd door allerlei kwalen die we kunnen toeschrijven aan vervuiling. We moeten die vervuiling ernstig nemen, zodat de wil groeit om er technologische oplossingen voor te bedenken. Want de oplossing ligt natuurlijk niet in de terugkeer naar het stenen tijdperk.'

'We slaagden er in de dioxine-uitstoot van onze afvalverbrandingsovens met een factor 100 tot 1.000 te verminderen. Bijgevolg moeten we dringend ook betere filters plaatsen op onze industrie. Onze maatschappelijke onwil om onze dramatische verkeersproblemen aan te pakken, is wraakroepend. We rijden gewoon met de verkeerde auto's. Een ontploffingsmotor is te primitieve technologie. Mijn auto heeft 115 pk, en ik ken medeburgers die rondrijden met 350 pk onder hun motorkap. In mijn jonge jaren had een tientonner 85 pk aan boord en nu is een doorsnee-gezinswagen sterker. Waarvoor is dat nodig?'

Zie: www.milieu-en-gezondheid.be

Corrigeer

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees