Wim Delvoye haalde inspiratie voor cloaca in verborgen Gents lab

Delvoye vond kakmachine niet zelf uit

GENT - Weinigen weten dat kunstenaar Wim Delvoye de mosterd voor zijn roemruchte 'kakmachine' kwam halen in een ondergronds lab van de Gentse universiteit. Daar pruttelt al jaren een testapparaat voor de internationale voedings- en farmaceutische industrie.

Wie afdaalt in het onderaardse lab aan de Gentse Coupure, waant zich in het geheimzinnige laboratorium van professor Gobelijn of professor Barabas. In een raamloze kerker onder lage booggewelven pruttelen bruine vloeistoffen in bokalen. Via een wirwar van slangetjes worden ze van de ene naar de andere bokaal overgeheveld.

Terwijl de pompen ononderbroken een zacht fluitend geluid maken, dringt een weeïge toiletstank je poriën binnen.

'Shit happens, zeggen we weleens als we hier binnenkomen', lacht Tom Van de Wiele. Als professor in de gastro-intestinale microbiologie is hij een van de geestelijke vaders van de SHIME, voluit de Simulator van het Humaan Intestinaal Microbieel Ecosysteem.

'De geur hierbinnen is een verdunde vorm van hoe het in onze darmen ruikt. Dat is ook normaal, want met de SHIME doen we niks anders dan in vitro zo getrouw mogelijk het spijsverteringsstelsel van de mens nabootsen. We delen daarbij de verschillende fasen van de vertering op om precies te kunnen nagaan welk effect een bepaalde voedingsstof of bacterie heeft in welk onderdeel van het lichaam.'

'Zo laten we de voeding binnensijpelen in de eerste bokaal, die de maag nabootst. Daar laten we maagzuur twee uur op inwerken, precies zoals in het lichaam gebeurt.'

'Daarna wordt het goedje overgepompt naar de volgende bokaal, die fungeert als de dunne darm. Uiteindelijk belandt het in drie andere bokalen, die de verschillende onderdelen van de dikke darm imiteren. In die fase voegen we ook een verse staal stoelgang van een vrijwilliger toe, zodat de honderden soorten bacteriën die daarin zitten, zich kunnen ontwikkelen, net zoals in onze echte dikke darm.'

Proeven op dieren

Een eerste versie van het toestel werd al in 1993 in Gent ontwikkeld, maar behalve voor wetenschappelijk onderzoek wordt de SHIME sinds 2008 ook gebruikt voor commerciële doeleinden.

Wetenschappelijk onderzoeker Sam Possemiers is ondertussen zaakvoerder van ProDigest, een spin-offbedrijf van UGent dat door internationale voedingsmultinationals en farmareuzen wordt ingeschakeld als testlab.

'Een bedrijf dat een gezondheidsclaim op de verpakking van een van zijn producten wil zetten, moet die ook hard kunnen maken', zegt Possemiers. 'Wij kunnen met onze machine wetenschappelijk onderbouwen welke effecten een bepaald ingrediënt heeft in welk stadium van de vertering. Zo hebben we hier in opdracht van Callebaut bewezen dat gezondheidsbevorderende bacteriën ook in chocolade kunnen worden verwerkt, zelfs met betere resultaten dan in yoghurt.'

'Een bijkomende troef van onze machine is dat bedrijven hiermee veel proeven op dieren of zelfs op mensen kunnen vermijden.'

Niet alleen de voedingsbedrijven en de farmaceutische industrie tonen interesse voor de SHIME. Een zekere Wim Delvoye bivakkeerde enkele jaren geleden een week lang in de claustrofobische kelders om zich te laten inwijden in de geheimen van dit vernuftige toestel.

Op basis daarvan creëerde hij de cloaca, de befaamde 'kakmachine' die furore maakte op de internationale kunstfora.

Niet uitgenodigd

'Het is de verdienste van Delvoye dat hij ons wetenschappelijke toestel heeft omgetoverd tot een kunstvoorwerp', zegt Sam Possemiers droogjes. 'We koesteren geen wrok tegen de kunstenaar, maar het is een beetje jammer dat hij ons nergens heeft vermeld als inspiratiebron. We hebben zelfs nooit een uitnodiging gekregen om zijn cloaca te komen bewonderen.'

'Het eindproduct van zijn machine verkoopt hij nu overal ter wereld voor veel geld in kleine potjes. Maar hetzelfde product gieten wij hier wekelijks met emmers tegelijk in de vuilniscontainer.' (lacht)

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees