Vooral bejaarden sterven van verdriet na het overlijden van hun partner

Sterven van verdriet

Sterven van verdriet

Foto: © Photo News

Zestig jaar samen en plots weer alleen. Voor sommige ouderen is dat ondraaglijk. bezwijken onder het verdriet. ,,Men zegt wel eens dat zo'n mensen sterven van een gebroken hart. Dat klopt niet helemaal, maar het kan wel een symptoom zijn. Mensen die rouwen om het verlies van een dierbare beschrijven soms een pijn in de hartstreek die biologisch niet te verklaren valt'', zegt Luc Van De Ven, klinisch gerontopsycholoog aan de KU Leuven.

Fine, de vrouw van Willem Elsschot, weigerde op 31 mei 1960 naar het lichaam van haar overleden man te gaan kijken. Ze wilde zijn dood niet aanvaarden. Amper een dag later gaf ze zelf de geest. De ouders van Eric en Herman Van Rompuy, van Jacques Vermeire en nu ook van Paul Jambers overleden allemaal kort na de dood van hun partner. ,,Sterven van verdriet'' is meer dan een volkse uitdrukking volgens Manu Keirse.

Keirse is klinisch psycholoog en in Vlaanderen een exper op het gebied van rouwverwerking. ,,Om het verlies van een dierbare te verwerken, moet je heel wat rouwarbeid verrichten. Dat vraagt een grote lichamelijke en geestelijke kracht, een kracht die bejaarden soms niet meer kunnen of willen opbrengen."

Er bestaan voorbeelden van ,,samen in het leven, samen in de dood'' die meer dan opmerkelijk zijn. Zo verbleef een dementerende patiënt van Keirse al geruime tijd in het ziekenhuis. De dementie was al zo ver gevorderd dat hij zijn eigen vrouw niet meer herkende. ,,Maar zij bleef hem hoe dan ook elke dag bezoeken'', zegt Keirse. ,,Tot ze op een dag zelf ernstig ziek werd en niet meer langs kon komen. Je zag de man geleidelijk aan aftakelen. Tien dagen later zijn man en vrouw op dezelfde dag gestorven. Hij herkende haar niet meer, maar kon toch niet zonder haar. Zelfs doorheen de mist van dementie kan men blijkbaar nog betrokkenheid en gemis voelen."

,,Ik heb ook een vrouw gekend die aan het sterfbed van haar man tegen hem zei: 'je had beloofd om me nooit in de steek te laten'. Een half uur na zijn overlijden, stierf ook de vrouw, zittend op een stoel naast zijn bed."

Verdriet onderschat

Vooral bij oudere mensen kan een gebroken hart fataal zijn. Een medicijn bestaat niet. ,,De enige remedie is praten, en daar wringt het schoentje. Als mensen op een 'gezegende leeftijd' komen te overlijden, krijgt de bejaarde partner veelal goedkope bemoedigingen als: 'Je mag toch blij zijn dat je hem zo lang gekend hebt' of 'het was natuurlijk te verwachten'. Zo krijgen ze het gevoel dat ze niet mogen rouwen. Hun verdriet wordt niet erkend, hoewel ze evengoed hun partner hebben verloren. En vaak na een heel lange tijd samen.''

Niet alleen de familie en kennissen onderschatten dikwijls het verdriet van de bejaarde partner, ook de medische wereld heeft hen lang in de kou laten staan. ,,De meeste ouderen gaan op een gezonde manier met hun rouwen om", onderstreept psycholoog Luc Van de Ven. ,,Maar soms wordt het normale rouwproces verstoord. Dan spreken we van 'bemoeilijkte rouw'. Men dacht vroeger dat rouwbegeleiding of -therapie voor ouderen met een 'bemoeilijkte rouw' te confronterend was. Men wilde hen sparen en zweeg er dus maar over. Die overbescherming was goed bedoeld, maar had een negatief effect. In het universitair ziekenhuis van Leuven proberen we nu bejaarden die worstelen met hun rouwproces, in contact te brengen met lotgenoten binnen een therapeutische context. Het is belangrijk dat ze hun verlies onder woorden kunnen brengen, lotgenoten kunnen aanhoren en samen kunnen zoeken naar een manier om met hun verlies om te gaan. Anders kan het inderdaad fataal aflopen."

Zelfmoord

,,Als mensen hun leven opgeven na het overlijden van een dierbare, gaan ze zich verwaarlozen. Ze negeren eventuele lichamelijke signalen, gaan slecht eten of beginnen meer alcohol of medicatie te gebruiken. Verder kunnen groot verdriet en langdurige stress het immuniteitssysteem aantasten. En dan wordt lichamelijk de zwakke plek het eerst geraakt. Bij ouderen is dat meestal het hart. Ook jongvolwassenen kunnen aftakelen door verwaarlozing na het verlies van een dierbare, maar dat heeft minder snel fatale gevolgen. Ze zijn fysiek sterker en worden door de huisarts veel sneller naar een therapeut doorverwezen. "

Als iemand tijdens een rouwproces overlijdt, is de directe oorzaak niet altijd duidelijk. De combinatie van een verzwakt immuunsysteem, verwaarlozing en ouderdom of zelfmoord? ,,Vaak moet de doodsoorzaak in de zelfmoordsfeer gezocht worden. Zelfmoord is vooral bij bejaarde mannen veel voorkomend. Hun vrouw is dood en ze gaan hun eigen bestaan in vraag stellen. Meestal gaan ze slordig omspringen met hun medicatie. Ze 'vergeten' noodzakelijke medicamenten te nemen of nemen een overdosis."

Biologische band

Niet alleen het verlies van een partner, zeker ook de dood van een kind kan voor iemand onoverkomelijk zijn. ,,Vooral de moeder heeft veel kans om in een depressie te sukkelen. Je kan de biologische factor die meespeelt, niet ontkennen. De vrouw heeft het kind toch negen maanden gedragen.'' De 62-jarige moeder van advocaat Hein Diependaele bezweek een week na de moord op haar zoon aan een hartaanval. Strafpleiter Diependaele werd in mei vorig jaar in zijn slaap vermoord door zijn echtgenote, advocate Marijke Moens. Moens pleegde na de feiten zelfmoord. Moeder Diependaele kon het verlies van haar zoon en de stress rond de feiten niet aan. Moeder en zoon werden samen begraven.

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees