,,Wij maken de soldaten minder macho''

Vrouwen vinden zichzelf in mannenbastion meer dan nodig

Regina Deseck en Kristel Mostrey: ,,Bij sociale problemen komen de mannen bij ons om raad vragen.''

Lichtervelde/ Grimbergen - In zijn zoektocht naar 1.500 militairen en burgers mikt het Belgische leger ook op vrouwen en allochtonen. En dat is nodig, reageren de Vlaamse dames die nu al in kaki leven en werken. ,,Een vrouw haalt het machogehalte van de militairen omlaag.''

Als vrouw voel ik me goed tussen die mannen'', zegt Bianca Bruno (26) uit Genk, terwijl haar legerkompanen de oren spitsen. ,,Ik beschouw hen als mijn broers.''

,,Wie een opmerking over haar maakt, krijgt met mij te maken'', reageert Genkenaar Sandro Fenucci stoer op de woorden van zijn collega.

,,Alsof ik dat zelf niet kan doen'', verdedigt Bianca zich. Ze klinkt haast verontwaardigd. Hoe durven die mannen te suggereren dat de vrouwen softies zijn, en zeker die in het leger?

Mondig en zelfverzekerd: Bianca Bruno typeert de vrouw in het leger perfect. Het meisje met de jongensachtige familienaam behoort tot de dertien Belgische Eva's tussen de 168 Adams op vredesmissie in Kosovo, de opstandige Servische provincie in het voormalige Joegoslavië.

Wat trekt jonge meisjes aan om gecamoufleerd een wapen te torsen? ,,Misschien heb ik te veel naar oorlogsfilms gekeken'', gokt pelotonscommandant Kristel Mostrey (26) uit het Vlaams-Brabantse Grimbergen. ,,Als ik mijn kakigroene uniform heb ingewisseld voor vrijetijdskleding, ben ik maar een braaf meisje. Dan zou niemand mijn beroep raden'', zegt Mostrey, een frisse verschijning met vertederende glimlach en blonde haren in een dot.

Krijgt ze in het uitgaansleven amoureuze aandacht, dan wordt ze geconfronteerd met twee uiteenlopende reacties. ,,Ofwel is het gesprek onmiddellijk gedaan, want door de negatieve berichtgeving komen we over als huurlingen die iedereen afmaken. Ofwel vallen me heel geïnteresseerde blikken te beurt en volgt de onvermijdelijke vraag hoe het voelt als vrouw in een mannenwereld.''

Daarop kan Kristel onmogelijk antwoorden. En veel andere G.I. Janes evenmin. Uit gesprekken blijkt dat de vrouwen alleszins geen dolle mina's zijn die per se het gelijkheidsbeginsel verdedigen. Ze benadrukken dat ze geen voorkeursbehandeling eisen. Als ze die al zouden krijgen. In het leger bestaan er geen mannen of vrouwen, alleen maar militairen. En dat gaat heel ver, tot zelfs in de uitrusting. ,,Onze kledij is uniseks, en we voorzien niet in speciale pakketten, aangepast aan de noden van de vrouwen'', klinkt het bij Defensie. Slapen en douchen gebeuren wel strikt gescheiden.

De vrouwen beukten in 1975 - toepasselijk in het Internationale Jaar van de Vrouw - de kazernepoorten open onder impuls van de toenmalige minister van Landsverdediging Paul Vanden Boeynants. Tot grote vreugde van sommige mannen, want met een zus bij Defensie ontsnapten zij aan hun legerdienst. Zusterdienst heette dat.

Nadat ze op 5 mei 1975 voorzichtig hun intrede hadden gedaan in het rekruteringscentrum van het Belgisch leger, piekte het aantal vrouwelijke militairen in 1980 op 3.673. Vandaag werken er 3.242 dames bij Defensie, of acht procent van het personeelsbestand.

In de mannenburcht moet het zwakke geslacht nog al te vaak opboksen tegen vooroordelen. Meer dan negen op de tien vrouwelijke militairen krijgen tijdens de dienst seksistische opmerkingen, leerde de personeelsdienst van de Generale Dienst uit een rondvraag in 2000. De meeste problemen komen in legereenheden voor waar weinig vrouwen werken, tijdens de opleiding en in het begin van de carrière.

,,In het begin kreeg ik wel opmerkingen over het feit dat ik een vrouw in een mannenbastion was'', bevestigt soldate Bianca Bruno. Maar ze zou in haar jeugdjaren geen Belgisch kampioene kickboksen zijn geworden als ze niet leerde te vechten. ,,Sinds ik bewezen heb waarom ik hier ben - om mijn job naar behoren uit te voeren - verstomden de kritische noten.''

Wiel vervangen

Regina Deseck uit het West-Vlaamse Lichtervelde zit al dertig jaar in het leger. Met haar 49 is ze het oudste vrouwelijke personeelslid van Defensie in Kosovo. ,,Als vrouw moet je je altijd bewijzen. Ook nu nog, na dertig jaar.''

Bij een autopanne krijgt Regina makkelijk de opmerking van mannen: Jij kunt dat niet, het wiel van die auto vervangen . ,,Ik kan op twee manieren omgaan met die opmerking. Ofwel voel ik me beledigd, ofwel motiveert zo'n op het eerste gezicht minachtende opmerking mij. Wel, ik sta mijn mannetje en deins er niet voor terug mijn handen vuil te maken.''

Niet alle vrouwelijke militairen gaan zo om met het alledaagse seksisme . Regina zag naar eigen zeggen al veel vrouwen afhaken omdat het leger alles bij elkaar toch een harde wereld is. ,,Niet alleen daarom, ook omdat ze een gezinnetje stichtten. Dan liggen buitenlandse opdrachten moeilijk'', zegt Regina, bij wie thuis een vriendin op haar wacht. Zelf is ze voor de zesde keer uitgezonden, na drie keer Bosnië, één keer Afghanistan en nu voor de tweede keer Kosovo.

Van de 4.150 militairen die vorig jaar deelnamen aan buitenlandse opdrachten, waren er 199 een vrouw. Regina Deseck hoeft niet naar de vuurlinie - ze is chauffeur. Kristel Mostrey krijgt wel een wapen in de hand gedrukt. Onverantwoord, vinden sommigen, zoals de Nederlandse professor Martin van Creveld. Hij beweerde in zijn boek Mannen, vrouwen en oorlog dat vrouwen inzetten in het leger, ,,bijna crimineel'' is.

Vrouwen missen fysieke kracht en brengen daardoor zichzelf en hun kameraden in gevaar, vindt de militaire historicus. Hij onderzocht de inzet van vrouwen in de legers van Israël, Europa en de Verenigde Staten en woonde daarvoor onder meer een training bij van vrouwelijke infanteristen van het Israëlische leger.

,,Het was bijna een farce. Bij het hardlopen verdwenen de mannen snel uit het zicht en bij oefeningen met brancards wankelden de vrouwen onder het gewicht van hun mannelijke collega's'', beschreef Van Creveld zijn indrukken. Hij zag hoe dames hun uitrusting niet konden dragen, zware wapens niet konden bedienen en zo vaak de hulp en zorg van hun mannelijke collega's nodig hadden dat die ook niet aan vechten toekwamen.

Een studie van het Britse leger stelde dat de meeste vrouwen vooral te weinig kracht hebben in het bovenlichaam en dubbel zo vaak gewond raken. ,,Het klopt dat we fysiek misschien niet zo sterk zijn'', reageert Kristel Mostrey. ,,Maar is dat een reden om ons te weigeren? Trouwens: bij toelatingsproeven moeten vrouwen aan dezelfde strenge eisen voldoen als mannen, ook fysiek.''

Volgens Mostrey heeft een vrouw alleszins een stapje voor op een man bij de indiensttreding: ,,Een man moet in het begin stoer overkomen om zijn plaatsje te veroveren. Wij hoeven heus geen macho uit te hangen.''

Niet bij de para's

Hoewel ze sinds 1981 in alle eenheden kunnen worden ingeschakeld, zitten er bij de paracommando's geen dames. Nochtans mikte het leger drie jaar geleden met een campagne op vrouwelijke kandidaat-para's die ,,karakter hebben, de wil om te slagen en die niet terugdeinzen voor een leven zonder luxe''.

De legerleiding voerde aan dat de Eva's doorgaans makkelijker contact leggen met de bevolkingsgroepen ver van huis. Bij conflicten winnen ze sneller dan hun mannelijke collega's het vertrouwen van andere vrouwen, kinderen en bejaarden. Ook nu Defensie dit jaar weer meer dan 1.500 militairen en burgers aanwerft, gaat de aandacht naar knelpuntfuncties, onder meer voor allochtonen en vrouwen.

In Israël is het intussen de gewoonste zaak van de wereld dat vrouwen een M16-machinegeweer hanteren. Mannelijke en vrouwelijke vechtjassen vormen er het Caracal- bataljon, genoemd naar de wilde kat waarvan de mannetjes en de vrouwtjes perfect op elkaar lijken. De eenheid werd in 2000 opgericht onder publieke druk omdat vrouwen na hun legerschool te vaak eindigden op een bureau en niet in de vuurlinie.

Noa Babad (21), gevechtssoldate bij Caracal, denkt dat beide seksen elkaar aanvullen. ,,Mannen zijn dan wel sterker, wij vrouwen zijn beter georganiseerd. Wij helpen de mannen hun tenten en bedden 's ochtends op te ruimen. Mannen raken ook sneller in paniek, dus wij kunnen hen kalmeren.''

Kristel Mostrey begrijpt haar Israëlische collega. ,,Bij sociale problemen stappen mannelijke militairen makkelijker naar mij dan naar hun seksegenoten. Bij een ruzie met hun vriendin beginnen ze hun uitleg met Jij bent ook vrouw, hoe moet ik reageren? Terwijl hij van een man afstandelijk de raad zou krijgen: Laat dat zijn gang maar gaan, het komt vanzelf wel in orde . Een vrouw haalt het machogehalte van een militair naar beneden.''

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees