Tania Van der Sanden (44) heeft humor als laatste strohalm

'Ik leg in alles mijn hart en ziel'

Foto: © Pol De Wilde - Corelio

Ze zingt, gebaart, vertelt en lacht -een gesprek met actrice Tania Van der Sanden (44) is haast een toneelstuk op zich. De mammie van Vaneigens, Linda van Het eiland, Hilde van In de gloria en de markiezin van het nieuwe theaterstuk Oom Toon, ze zitten allemaal nog een beetje in haar. 'Ik leg in alles mijn hart en ziel. Maar uiteindelijk ben ik telkens maar een schakel in het geheel.'

Tania, ontspan je nu toch een keertje', roepen de collega's van het Brusselse KVS grappend. De hoogopstaande, blauwgestreepte schouderepauletten van haar personage La Marquise, in combinatie met heel wat strenge make-up, geven actrice Tania Van der Sanden (44) inderdaad een ietwat gespannen indruk. Maar de collega's weten dat dat alles behalve het geval is: Tania staat altijd wel open voor een grap en een grol. 'Ik noem onszelf actreutels ', grinnikt ze. 'Altijd spelen om het leven aangenamer te maken.'

Humor om de pijn te maskeren?

Tania Van der Sanden: 'Neen, dat niet. Maar toen mijn vader stierf, heb ik een testament gevonden dat hij me nooit heeft gegeven. Ik heb u niets meer achter te laten dan de woorden die ik nu ga schrijven , stond er. Buiten enkele heel persoonlijke dingen gaf hij me nog één raad: Humor zal uw laatste strohalm zijn. Vergeet dat nooit, want het leven is maar dat wat je ervan maakt. Dat heb ik in mijn geheugen geprent. Het is een goed advies.'

Toch is Oom Toon geen komische voorstelling.

'Misschien niet, maar het tweede deel bevat heel wat komische elementen. Het is expressionistisch theater met grote gebaren, zo'n beetje als in een stomme film. Je benadrukt met je gebaren wat je zegt. In de toneelschool leren ze zoiets net af. (lacht) Terwijl ik hier - als La Marquise, een potsierlijke barones - voluit oh mijn hart kan schreeuwen om dan met een gekweld gebaar naar mijn hart te grijpen. In het begin was dat heel bevreemdend: ik had zoiets nog nooit gedaan. Maar het is fantastisch om eens mee te maken - vooral omdat we die stijl, die make-up en die kledij niet meer gewoon zijn.'

Wie is die Oom Toon waar het allemaal over gaat?

'Oom Toon heet eigenlijk Anton Van de Velde, die Vlaamse schrijver en tijdgenoot van Herman Teirlinck en Paul van Ostaijen. Hij was toneelschrijver en directeur van het Vlaamsche Volkstoneel. Zijn Tijl uit 1926 was hét icoon van de Vlaamse ontvoogdingsstrijd. Het toeval wil nu dat Van de Velde de oudoom is van regisseur Rieks Swarte. Rieks heeft onlangs de briefwisseling teruggevonden tussen zijn grootvader, Jos de Klerk, en zijn oom Toon. Op basis van die brieven heeft hij dit stuk geschreven.'

Een waar gebeurd verhaal dus. Is dat niet moeilijk voor een acteur?

'Niet echt. Je informeert je op dezelfde manier. Rieks heeft ons heel veel verteld over zijn familie. Die brieven en de verhalen van de nog levende kinderen hebben hem een heel goed beeld gegeven van al die vorige generaties en in de tekst komt dat ontzettend goed tot uiting. Het is alsof je teruggezogen wordt in de tijd en je terug kan kijken op hoe de dingen vroeger waren.'

'In het sobere, eerste deel van de voorstelling maak je kennis met de familie. Oude familiefoto's worden geprojecteerd, de brieven worden gespeeld. Hier speel ik Maria, de timide vrouw van Anton. Dat is een heel andere manier van spelen - breekbaarder, kleiner. Eigenlijk zijn het twee totaal verschillende rollen.'

Wanneer aanvaard jij een bepaalde rol?

'Ik vind het heel belangrijk wie mijn collega's zijn. Ik speel nog liever telefoonboek met mensen met wie het klikt, dan een heel goed stuk met mensen die me niet liggen. Hier heb ik meteen toegehapt: Rieks en ik kennen elkaar al heel lang. Ik heb al zoveel van hem gezien, maar ik heb nog nooit mogen meedoen. Nu na jaren eindelijk wél.'

Je ouders zijn erg jong gestorven. Zou je, net als Rieks, eens in de familiearchieven willen snuisteren?

'Ik wil dat ooit wel eens doen. Ik heb een heel kleine familie. Ik heb bijvoorbeeld geen neven of nichten en soms vraag ik me wel eens af waar er nog bloedbanden van mij te vinden zijn. Maar om me mijn ouders te herinneren, heb ik geen stamboom nodig. Die herinneringen blijven - vooral de goede dingen.'

'Ik hoor nog heel vaak de stem van mijn moeder. Er hangen foto's van mijn ouders in huis. Als mijn dochters naar hen vragen, vertel ik hen met veel plezier een leuk verhaal. Ik vind het jammer dat ze mijn ouders nooit gekend hebben. Op dat vlak kan ik veel van mijn kinderen leren: zij doen daar niet dramatisch over. Af en toe komen ze er op terug, zonder er zwaarwichtig over te doen.'

Wat raakt je nog als mens?

'Muziek in elk geval. Daar kan ik het echt koud van krijgen. Muziek is zo universeel: je hebt er geen taal voor nodig. Mijn man heeft me onlangs iets laten horen van Arvo Pärt: daar was ik wég van. Mijn kinderen raken me natuurlijk ook. Als ze moeten optreden op school, schiet ik meteen vol. Tijdens het lentefeest van mijn jongste dochter durfde een meisje het aan iets uit Aladdin te zingen. (zingt) Onze wereld is mooi, spannend, schitterend, stra-alend , moeilijk hoor. En mijn dochter stond achter haar te dansen. Zo'n een ontroerend tafereel!'

Je speelt vaak afgeleefde figuren. Linda in Het eiland , om er een te noemen.

'Is dat zo? Ja, dat kan wel. Een tragisch personage is ook veel interessanter om te spelen dan een gelukkig iemand. Mensen die een bepaald verdriet of een zekere boosheid hebben, zijn een uitdaging voor me. Heel vrolijke, blije rollen zijn ontzettend moeilijk. Linda voelde meteen goed. Zij is niet meteen mijn type, maar dat maakt het des te plezanter. Ik doe niets liever dan op zoek gaan naar iets wat ik niet ben. Nu speel ik een dure markiezin, maar straks ga ik gewoon met trein en de fiets naar huis.' (lacht) Maar hoe slaag je er dan in zo'n overtuigend drankorgel als Linda neer te zetten?

'Niet omdat ik het zelf ben, in elk geval. (lacht) In mijn omgeving heb ik af en toe mensen gezien die onder invloed andere mensen worden. Dat is interessant én herkenbaar. Zelf drink ik al lang niet meer. Ik kan niet goed tegen drank: ik word dan een vreselijk mens. Neen, die fase heb ik achter mij gelaten.'

Met de tripstick naar het bos dan, zoals Hilde in In de gloria ?

'Ik ben zeker geen dagtripper. Ik hou niet zo van wandelen in het bos. Dat is me te sportief. Ik ga liever ergens naartoe. Wel kan ik genieten van werken in de tuin, van mijn hortensia's die zo fantastisch in bloei staan omdat ik ze met zorg heb gesnoeid, of van onze dieren. Ik ben een echte dierenliefhebber: een hond, een geit, een gans, kippen, een konijn, een cavia - alles is welkom.'

Mocht Vaneigens er niet geweest zijn, zou je nu hetzelfde leven leiden?

'Dat denk ik niet. Vaneigens heeft alles aan het rollen gebracht. Het programma heeft ervoor gezorgd dat mensen naar mij kwamen kijken op toneel, terwijl dat anders niet zo evident is. Als je gezicht op televisie komt en het slaat aan, dan willen mensen vérder kijken dan het scherm. Ik weet niet hoe het anders zou zijn gelopen.'

' Wat als... Tja, dat weet je niet. As dit of as dat? Ik ken een mevrouw die dan antwoordt: asse ligt in de openhaard . (lacht) Maar ik ben wel heel dankbaar. Ik stond al vijftien jaar op de planken voor ik bij Vaneigens terechtkwam. Toch vroegen mensen zich plots af waar ik vandaan kwam en wat ik daarvoor had gedaan. Vreemd was dat.'

Sindsdien verandert alles wat jij aanraakt in goud: Het eiland , In de gloria , Kleine Tony ...

'Och, dat ligt zeker niet aan mij alleen. Ik ben maar een schakel in het geheel. Succes heeft véél te maken met de entourage, de mensen met wie je samenwerkt. En natuurlijk wil ik uitblinken in alles wat ik doe. Ik steek er telkens mijn hart en ziel in. Als het dan lukt, lijkt het misschien of dat alleen aan mij ligt maar er zijn zoveel belangrijke mensen achter de schermen die nooit naar voor treden.'

Welke professionele uitdaging wil je nog aangaan?

'Ik wil alles wel doen. Ik heb net twee kleine filmrolletjes gespeeld in Ben X van Nic Balthazar en in Dagen zonder lief van Felix Van Groeningen. Dat was heel plezant. Ik zou best nog film willen doen, maar ook nog theater en televisie. Eigenlijk doe ik het allemaal graag. We zien wel wat komt.'

' Laat ons maar aan vandaag beginnen en als ik dan 's avonds tevreden op mijn dag kan terugblikken, is het al lang goed. Meer moet dat voor mij niet zijn. (stilte) Of ja, misschien toch: een rolletje met Robert De Niro.' (lacht)



'Oom Toon', première op 30 juni, daarna tot 8 juli in KVS, Brussel. Info: 02-210.11.12, tickets@kvs.be, www.kvs.be

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees