,,Ik verwachtte dit succes allang niet meer''

Kunstenaar Michaël Borremans in SMAK

 Kunstenaar Michaël Borremans in SMAK
Alle grote Amerikaanse musea hebben werk van hem in hun collectie, maar in Vlaanderen is hij nauwelijks bekend. Michaël Borremans is al 41, komt uit Geraardsbergen en schildert doeken die fluisterend met die van Luc Tuymans worden vergeleken. Revelatie Borremans heeft nu een verbluffend knappe tentoonstelling in het Gentse SMAK.

Van New York tot in Tokio kent al wie zich enigszins voor kunst interesseert Michaël Borremans. Noem zijn naam in Vlaanderen en de kans is groot dat mensen je met grote ogen aankijken en vragen: wie? Hoe slaag je erin zo onbekend te blijven in eigen land? We vroegen het de man zelf.

,,Pech? Ach, ik heb er niet zo meteen een verklaring voor. Ik weet wel dat de kunstbeurs van Bazel aan de basis ligt van mijn huidige bekendheid. Mijn galerij, Zeno X, toonde daar werk van mij en vrijwel meteen was er internationale belangstelling. De gretigheid waarmee musea in Amerika mijn werk aankochten, verraste mij compleet. Ik ben er natuurlijk blij mee, maar daar doe ik het niet voor.'' Erkenning krijgen is toch prettig?

,,Zeker, maar ik verwachtte het succes niet meer. Ik had me er allang bij neergelegd dat ik nooit een bekend kunstenaar zou worden. Hoeft ook niet: als je het werk kunt maken waar je zelf in gelooft, dan is dat al heel wat.''

,,Soms vraag ik me af waaraan ik dit succes heb verdiend. Ik denk overigens dat late erkenning goed is voor een mens. Als je wat ouder bent, kan je er beter afstand van nemen. Was me dit vijftien jaar geleden overkomen, dan was het misschien naar mijn hoofd gestegen.'' De schilderijen waarmee je wereldwijd furore maakte, is dat het werk dat nu in het SMAK hangt?

,,De tentoonstelling bestaat uit twee delen: schilderijen en tekeningen. Eigenlijk ben ik eerst en vooral tekenaar. Ik heb altijd al getekend. Ik kan niet zonder, ik heb het nodig als eten en drinken. Als ik niet teken, besta ik gewoon niet meer.'' Geldt dat dan niet voor schilderen?

,,Ik schilder eigenlijk nog maar tien jaar. Ik heb tijd nodig gehad voor ik me klaar voelde om te gaan schilderen. De tekening beschouw ik een beetje als mijn moeder. Het schilderij, dat is mijn lief. Dat is passie. Maar je moet soms een tijdje zoeken voor je het juiste lief hebt gevonden. Ik heb inderdaad wel enkele blauwtjes gelopen voor het klikte.'' Maar nu loopt het als een trein. Hoeveel kost een schilderij van Borremans ondertussen?

,,Dat zou je aan mijn galerij moeten vragen. Het loopt wel goed, ja. De vraag is een stuk groter dan het aanbod.'' (We informeerden bij Zeno X: reken voor een tekening op 7.000 euro, voor een schilderij 15 tot 20.000 euro, nvdr)

Geen prettig mensbeeld

Wat probeert u met uw kunst te zeggen?

,,Stel dat ze over enkele honderden jaren een pakketje schilderijen en tekeningen van mij ontdekken, dan zou ik willen dat ze aan de hand daarvan een beeld krijgen van de mens in de 20ste eeuw. Omdat het een algemeen beeld moet zijn, heb ik maar gekozen voor de stereotiepe mens zoals hij eruitzag omstreeks het midden van de twintigste eeuw.'' Verklaart dat waarom de mensen die u afbeeldt vaak uit de jaren veertig en vijftig geplukt lijken?

,,Inderdaad, alleen zijn het geen personen. Ik geef geen individuen weer, het zijn haast poppen. Doordat ik op die manier afstand neem, krijgen mijn beelden iets nostalgisch.'' Uw schilderijen zijn ook gewoon mooi. ,, Die esthetiek is aardig meegenomen. De schoonheid van het midden van de 20ste eeuw trekt me overigens wel aan. De mode, de meubelen, de auto's, ik zie dat graag. Maar ondanks die esthetiek is mijn mensbeeld niet zo prettig. Het wordt voor de mens van vandaag alsmaar lastiger om werkelijk keuzes te maken en daar geef ik in mijn werk commentaar op. We zijn steevast overtuigd van onze vrijheid om keuzes te maken, maar in realiteit worden we constant gemanipuleerd. ''

Nazi's komen terug

Zoals in dat schilderij waarin reusachtig grote vrouwen aan het landschap zitten te knoeien?

,,Die vrouwen zijn een soort sprookjesfiguren die 's nachts aan de wereld kleine wijzigingen aanbrengen. Niemand merkt het, maar na verloop van tijd verandert de wereld ingrijpend. Een beetje zoals dat gaat bij kinderen: alles verandert, maar als kind merk je het niet.''

,,Zo werkt ook manipulatie: subtiel, sluipend. De machthebbers houden ons op die manier in hun greep. De nazi's waren daar sterk in. Ik ben ervan overtuigd dat het slechts een kwestie van tijd is voor er weer zoiets afschuwelijks gebeurt.'' Speelt u in uw doeken ook niet een spelletje met de toeschouwer?

,,Geen spelletje, maar ik creëer wel verwachtingen die ik niet helemaal inlos. Ik reik de toeschouwer enkele elementen aan waardoor je plots denkt te weten waar het in een schilderij over gaat. Maar dan haal ik ook enkele codes weg en plots weet je niet meer wat te denken. Meer vragen oproepen dan antwoorden geven, dat heeft wel wat. Het houdt de geest wakker.'' Ben t u een nostalgisch mens?

,,Je zou mij een donkerzwart romanticus kunnen noemen. De tijd vóór mij fascineert me. Zo ben ik heel erg geïnteresseerd in oude fotografie. Ik gebruik wel vaker oude foto's als uitgangspunt voor mijn schilderijen, maar het kan net zo goed een schilderij zijn van Jan Steen in een boek of een televisiebeeld. Zo heb een schilderijtje gemaakt op basis van een fragment uit de reeks Black beauty. Ik heb een foto genomen van het scherm en dat dan op een plankje geschilderd.''

Michaël Borremans nog tot 17 april in het SMAK in Gent. Van dinsdag tot zondag van 10 tot 18 u. Toegang: 5 euro met kortingen. Info: www.smak.be

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees