Vakantie

Met Ben Roelants

Authentiek mediterraans

'Cyprus is een prachtig eiland, met een ongeloofelijk mooie natuur', zegt Ben Roelants. Foto: *

De zomer zit erop. Leve de bestemmingen met deugddoende herfstzon. Vlaanderen Vakantieland neemt je deze en volgende week mee naar Tenerife en Cyprus, waar de Belgisch-Cypriotische antropologe Lisa Dikomitis onderzoek doet. 'Cyprus ligt op het kruispunt van Europa en het Midden-Oosten. Het is de ideale najaarsbestemming.'

De Belgische militairen weten waarheen ze moeten gaan: Cyprus is een droombestemming. Het is een berg in de zee, zo je wilt. Makkelijk: je kunt een hotel boeken aan de riante kust en uitstapjes maken in het Troodosgebergte of je kiest voor de bergen en spendeert enkele namiddagen aan zee. 'Perfect ook voor de hete zomermaanden', zegt Lisa (32) en ze denkt terug aan de afgelopen zomer, met temperaturen van 42 graden. 'Dan verandert het eiland in een open sauna en ligt alles er dor bij. Iedereen zoekt dan afkoeling in de bergen.' De combinatie berg en zee heeft trouwens nog voordelen. 'In december kun je hier winterse wandelingen maken in de bergen en soms zelfs skiën, terwijl je diezelfde dag net zo goed aan het strand kunt liggen met een cocktail in je hand.'

Eeuwige vluchtelingen

Lisa werkt als antropologe aan de universiteit van Gent in Cyprus en verricht etnografisch veldwerk op Cyprus, dat tot op vandaag opgedeeld is in het Griekse zuiden en het Turkse noorden. Haar familieverhaal is nooit ver weg. 'Ik bestudeer het dorp Larnakas tis Lapithou, in het Pendadaktylosgebergte in het noorden van Cyprus. Mijn vader Andreas is er geboren. Sinds de Turkse invasie in 1974 heeft het dorp een Turkse naam, Kozan. Ik heb mijn doctoraat gemaakt over de Grieks-Cypriotische Larnatjsiotes die gevlucht zijn uit het dorp toen de oorlog uitbrak en de Turks-Cypriotische vluchtelingen, de Kozanlilar, die er kwamen wonen in 1975. Het zijn eeuwige vluchtelingen, want afkomst is heel belangrijk voor de Cyprioten. Je identiteit valt grotendeels samen met het dorp waaruit je komt, ook al woon je al jaren elders.'

Sinds 2003 kun je als toerist relatief gemakkelijk het andere eilanddeel bezoeken. Een eenvoudige aanvraag ter plekke volstaat en je hoeft niet te betalen. Lisa: 'Ik zou iedereen aanraden om ook het noorden van het eiland te bezoeken. Volgens mij lijdt het geen twijfel: de natuur daar is nog mooier dan in het zuiden van Cyprus. Het Troodosgebergte in het zuiden is zeker en vast de moeite om te bezoeken, maar ik vind het Pendadaktylosgebergte - letterlijk het gebergte van de 'Vijf Vingers' - nog indrukwekkender. Het is puur en ongerept. Vanuit het pittoreske havenstadje Kyrenia heb je een fenomenaal zicht op de bergen.'

Het echte Cyprus

In de vele kleine bergdorpjes van Cyprus leer je het echte Cyprus kennen. 'Het woord 'stad' hoort eigenlijk niet bij Cyprus. De steden die we hebben, zijn eerder verstedelijkt gebied. Je moet dus echt naar hier reizen voor de natuur. Trek de bergen in en ontdek het dorpsleven. Elk bergdorpje heeft een piepklein centrum, meestal het pleintje waar de kerk en het dorpscafé gelegen zijn. Om te eten kun je best terecht in het restaurant waar de lokale mensen zitten. Maak je geen zorgen over de afwezigheid van een Engelstalige menukaart - of van een kaart überhaupt. Dat wil gewoon zeggen dat er elke dag vers gekookt wordt. Sinds enkele jaren mogen oude huisjes niet meer afgebroken worden en moet de eigenaar kiezen voor renovatie. Dat komt de sfeer in de dorpjes natuurlijk ten goede.'

Oost en west

Cyprus vormt de uiterste grens van de Europese Unie, sinds de toetreding van het land in 2004. Niettemin ligt het eiland, een derde van België groot, eigenlijk dichter bij Turkije en het Midden-Oosten dan bij Griekenland en het Europese vasteland. Lisa: 'Cyprus heeft het beste van beide werelden, van west en oost. Er is de charme van de Griekse eilanden, maar er is nog zoveel meer. De Turkse invloed is een absolute meerwaarde. Bovendien liggen landen als Syrië en Libanon op amper twintig minuten vliegen en zijn Egypte en Israël ideale bestemmingen voor een driedaagse cruise vanuit Cyprus.'

Paphos, bijvoorbeeld, is een stadje dat meer nog dan voor zijn weelderige stranden geroemd wordt voor zijn Romeinse ruïnes in de buurt. Het havenstadje ligt aan de westkust van Cyprus en is erg geliefd bij toeristen. Lisa: 'In Paphos kun je makkelijk een week verblijven, op voorwaarde dat je een auto huurt en er dagelijks op uit trekt. Het stadje heeft veel charme, maar die moet je de laatste jaren niet meer zoeken in de haven zelf. Daar is het te toeristisch geworden. Zoek de kusten op en met wat geluk heb je het strand voor jou alleen, vooral in de streek rond Polis. Als je in het juiste seizoen komt, kun je de schildpadden zien nesten in het zand.'

Niet ver van de stad steekt de rots van Aphrodite (Petra tou Romiou in het Cypriotisch) uit de zee op. De rots ligt ongeveer 25 kilometer ten oosten van Paphos. Wie langs de kust van Limasol naar Paphos reist of vice versa, ziet de rots vanaf de weg in de zee liggen. Volgens een Griekse mythe zou Aphrodite, de godin van de schoonheid, hier geboren zijn uit de golven van de zee. Lisa: 'De rots zou ik geen topattractie van Cyprus noemen. Je kunt er heen gaan, maar je reis zal even volmaakt zijn als je ze niet gezien hebt. Het is maar een uitzicht. Het Bad van Aphrodite, gelegen vlakbij de baai van Polis, is daarentegen wel de moeite. De wandeling rond het 'bad', waar de godin smoorverliefd werd op Adonis, is echt heel mooi.'

Zilveren icoon

Lisa: 'Cyprus heeft uitzonderlijk mooie archeologische sites. Misschien zullen archeologen het niet met me eens zijn, maar volgens mij zijn het de mooiste ruïnes van de Middellandse Zee. Ze liggen stuk voor stuk in een adembenemend landschap.'

De belangrijkste historische site van Cyprus is het Kykkos-klooster, gelegen op 1.300 meter hoogte in het noordwesten van het Troodosgebergte. Het klooster werd gebouwd in de late elfde eeuw met de zegen van de Byzantijnse keizer Alexios I Komnenos, die volgens de legende zijn dankbaarheid toonde aan een zwervende monnik, Esaias genaamd, die de keizerlijke dochter had genezen van lethargie. De monnik, die daartoe een goddelijke opdracht had ontvangen, vroeg het Maria-icoon dat de apostel Lukas nog geschilderd had, als beloning. De keizer, die het icoon in z'n bezit had, stemde in met het verzoek en liet een klooster bouwen.

Lisa: 'Een plek van rust is het klooster vandaag niet langer. En ook het zilveren icoon krijg je als toerist niet te zien: het zit opgesloten achter een zilveren schild. Maar geen nood: drie kilometer verwijderd van het klooster ligt de graftombe van Makarios III, de aartsbisschop die het tot de eerste president van Cyprus schopte. De man begon zijn geestelijke carrière als monnik in het Kykkosklooster en keerde er meermaals terug. Het was zijn doodswens om in de buurt van het klooster begraven te worden. Zijn tombe is een bedevaartsoord geworden. Mensen hangen er zakdoeken op en doen daarbij een wens.'

Lepelsnoep

De Cypriotische keuken houdt net als het land het midden tussen oost en west. Lisa: 'Behalve het bier, dat de Belgen wellicht niet zal bekoren, is het eten echt lekker. Een typisch gerecht is koupepia, een schotel met gevulde tomaten, aubergines, uien en courgettes. Mediterraans, zou je zeggen, maar toch weer niet. De afkruiding van de rijst en het gehakt neigt naar het Midden-Oosten. Als dessert kies je best voor gliko to koutaliou: gekonfijt fruit in een siroop op een stokje. Dergelijk lepelsnoep gaat terug op een traditionele manier om voedsel te bewaren. Het is populair als dessert met Griekse koffie. Daarbij passen trouwens ook 'soutzioukos', een mengeling van sap van witte druiven, volkorenmeel en rozenwater. Daarin worden kettingen van amandelen of okkernoten in gedoopt.'

Corrigeer

Het beste van Enkel voor abonnees