Professor psychologie

'Zonder controle grotere kans op oneerlijkheid'

Aan de kassa, op café, op straat: elke dag wordt uw eerlijkheid getest. 'Hoe oneerlijk we zijn, hangt af van de pakkans', zegt Stefaan Lievens, hoogleraar psychologie aan de universiteit van Gent.

Binnen de oneerlijkheid zijn er gradaties, aldus Stefaan Lievens. 'Ons rechtvaardigheidsgevoel zegt dat we moeten betalen. Een café verlaten zonder de rekening te betalen, wordt dus beschouwd als erger dan in een supermarkt zes bananen te wegen en daarna een zevende in de zak te stoppen.'

Hoe eerlijk - beter: hoe oneerlijk - we zijn, hangt af van de pakkans, weet Lievens. 'De hebberigheid van de mens is nu eenmaal hardnekkiger dan zijn eerlijkheid. Zeker als hij voelt dat hij niet gecontroleerd wordt. Wie sjoemelt op kleine schaal, weet dat hij niet gestraft zal worden. Het gerecht ligt niet wakker van verwaarloosbare geldbedragen. Met andere woorden: zo'n bedrog wordt met de mantel der liefde bedekt.'

Lievens betwijfelt of het Britse experiment met de telefooncel annex winkel een lang leven is beschoren. 'In een kleine gemeenschap mag de sociale controle dan wel groter zijn dan in een anonieme grootstad, er hoeft maar één iemand misbruik te maken van de eerlijkheid van de rest, en het kaartenhuisje valt in elkaar.'

Corrigeer

NIET TE MISSEN

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees