Het ene mandaat is het andere niet

De discussie over de bijkomende mandaten en ,,postjes'' van tal van ministers, partijvoorzitters en parlementairen kantelt naar aloud Vlaams gebruik weer helemaal in de richting van de populistische anti-politiek. Dat is jammer en maatschappelijk niet gezond. Want het ene mandaat is het andere niet.

De mogelijke verhuis van biergigant Interbrew heeft een oude, moeilijke en complexe discussie over de ,,bijbaantjes'' van politici opnieuw hoog doen oplaaien. Oud-premier Dehaene, kandidaat voor Europa, kwam meteen in het oog van de storm terecht. Het christen-democratische zwaargewicht dat al veel langer pleit voor een vruchtbare kruisbestuiving tussen politiek en bedrijfsleven, werd in de perceptie - alweer - nog net niet hoogstpersoonlijk verantwoordelijk geacht voor de fiscaal interessante operatie van het bedrijf waarvan hij een van de bestuurders is.

Aangeschoten wild

Is die commotie terecht? Ja en nee. Om verschillende redenen. Algemeen kan worden gesteld dat de Vlaamse publieke opinie sowieso een erg moeilijke relatie heeft met het inkomen van diegenen die door het volk zijn verkozen. Er is maar één job die, zo wil het de ,,vox populi'', eigenlijk niet financieel zou mogen worden gehonoreerd. En dat is de slopende job van politicus.

Jarenlang strak volgehouden Blok-propaganda heeft de temperatuur in de buik van de samenleving bovendien flink de lucht ingejaagd. Op het koortsige af. Terwijl de verloning van Blok-mandatarissen net zo hoog - of zo laag is - als van alle anderen die zitting in het parlementaire halfrond hebben, zijn het per definitie ,,de anderen'' die de wurgende strop ,,zakkenvuller'' om de hals krijgen.

Verdienen onze parlementsleden teveel? Vlaamse, federale en Europese parlementsleden vangen zo'n 70.000 euro per jaar. Daarvan gaat - net als bij quasi iedereen in dit land - de helft gelijk weer naar de belastingen. Menige partij eist van haar mandatarissen een afdracht. Parlementairen genieten het voordeel van een onkostennota - net als wel meer stervelingen - en ook dat dient te worden genuanceerd. Want de Vlaamse volksaard zit vreemd in elkaar. De Vlaming verwacht van zijn verkozenen dat zij gul zijn met rondjes, wisselbekers, tombolaprijzen en ander volks vermaak. Een kleine steekproef leert me dat menig politicus op deze manier gauw een paar honderdjes per maand kwijt is. Vergeten wordt ook te vaak dat parlementairen die hun wetgevende werk ter harte nemen - het overgrote deel onder hen - en hun electorale thuisbasis willen blijven soigneren, makkelijk meer dan 80 uur per week draaien. Zaterdag, zondag en feestdagen incluis. Overigens staat het in onze democratie iedereen vrij een plaatsje in het parlementaire halfrond te willen bemachtigen. Wanneer we een halfrond willen dat barst van het politieke talent, intelligentie en visie, moet daar ook financieel iets tegenover staan. Alle partijvoorzitters worden met hetzelfde fenomeen geconfronteerd. Wanneer ze toptalent benaderen, knapt het gesprek niet zelden af op de verloning. Het anti-politieke klimaat zorgt er bovendien voor dat steeds minder mannen en vrouwen zin hebben om bovenop een mandaat ook nog eens 24 uur op 24 aangeschoten wild te zijn. En bij het kleinste akkefietje gretig aan de schandpaal te worden genageld. Ik besef dat ik tegen de stroom in moet roeien maar blijf bij de stelling dat we onze politici passend horen te honoreren. De drang om ,,bij te klussen'' wordt er kleiner door. Ministers die zich door moeilijke onderhandelingen moeten worstelen met verzekeraars en nutsbedrijven mogen door de anderen aan tafel ook niet als ,,maar'' een politicus worden beschouwd. Dat is een psychologisch nadeel.

Grijze schemerzone

Waarmee niet wil gezegd zijn dat er van een grijze schemerzone geen sprake is of zou kunnen zijn. Maar ook hier is het uitkijken te kort door de bocht te willen gaan.

Actieve en ,,einde loopbaan''- politici worden door private bedrijven om verschillende redenen aangetrokken. Prestige. Knowhow, een schat aan informatie. Gewicht in de schaal wanneer voor anderen gesloten deuren moeten worden opengewrikt. Een telefoonboekje om u tegen te zeggen. Het vergroten van een netwerk van gepersonaliseerde relaties in die kringen waar beslissingen worden voorbereid en vaak ook worden genomen. Het spreekt voor zich dat in deze de 100 procent transparantie de regel moet zijn.

Politicus X die zitting heeft in de raad van bestuur van betonbedrijf Y dat op zijn beurt meedingt naar grote infrastructuurwerken: dat is vragen om problemen, zelfs al is maar in - alweer - de perceptie. De vraag om beheersmandaten in de private sector publiek te maken is dus legitiem.

Wel moeten we een onderscheid blijven maken tussen mandaten in de strikt private sfeer en de aanwezigheid van politici in beheersorganen van ziekenhuizen, universiteiten, wetenschappelijke instellingen, musea en dergelijke. Of in controlerende organen die toezien op de goede gang van zaken bij het beheer van uw en mijn centen, mutualiteiten bijvoorbeeld.

De haast waarmee we altijd klaar staan op politici in te hakken, zorgt er helaas voor dat mandatarissen die zich engageren in een vzw in de sociale sfeer ook al verdacht of niet koosjer worden beschouwd. Terwijl ze dat vaak gratis en voor niks doen of een bescheiden vergoeding voor gemaakte kosten ontvangen. Het begrip ,,zitpenning'' roept bij de publieke opinie het beeld van een berg geld op maar de realiteit ziet er veel gevallen enigszins anders uit. Het is juist dat sommigen de neiging hebben de kantjes er af te lopen maar we moeten niet overdrijven. Het is maatschappelijk ongezond dat wie zich voor het algemeen belang inzet het mikpunt van verdachte, misprijzende spot is.

Het is juist dat ons land bestuurlijk het treffends met een labyrint kan worden vergeleken en dat er in menig overleg- en beslissingstraject kan worden geknipt. Het is ongetwijfeld waar dat het op veel terreinen wemelt van de advies- en controlecommissies die een uitstekend vangnet zijn voor regenten en mannetjesmakers of gebuisde en gesjeesde politici een fel begeerde troostprijs opleveren.

Maar het is niet waar dat het gros van onze politici slechts door geld zou worden gedreven, door honger naar mandaten, door het vergezicht wel eens wat te kunnen regelen of ritselen.

Het merendeel wordt gedreven door een politiek-maatschappelijk ideaal. En dat moet vooral zo blijven.

Corrigeer

IN HET NIEUWS

Verkiezingen in jouw gemeente:

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees