Nieuw videogame veroorzaakt nooit geziene storm van protest

'Pestspel' Bully blijft braaf

Als jongeren in de toekomst hun klasgenoten het bloed van onder de nagels pesten, zullen onderwijzers in de rij staan om Canis canem edit, beter bekend als Bully, met de vinger te wijzen. Nochtans, onze krant mocht twee weken voor de game verschijnt een dag terug naar de schoolbanken en vroeg zich af waar de heisa rond het zogenaamde 'pestspel' voor nodig was.

Maak kennis met Jimmy Hopkins, een stuk onhandelbaar crapuul van vijftien jaar dat door zijn moeder en vijfde stiefvader naar een kostschool wordt gestuurd. Nauwelijks gearriveerd mag hij zijn mouwen oprollen. Drie pestkoppen nemen hem onder handen omdat hij zijn uniform niet draagt. Jimmy ontpopt zich tot Rambo, die de bullebakken in nog geen halve minuut tegen de grond mept. Onderweg naar zijn slaapkamer kijkt hij onder de rok van een van de meisjes, waarna hij een trap krijgt op een plaats waar dat blijvende schade kan aanrichten. Als Jimmy vervolgens de onderbroek van een nerd in de lucht trekt, moet hij zich voor een paar aanstormende leerkrachten verstoppen in een vuilnisbak. Vinden ze hem, dan kan hij het gaan uitleggen bij de directeur.

Was dit het scenario van de nieuwste film van Quintin Tarantino of het jongste boek van Bret Easton Ellis, dan stonden critici te applaudisseren. Maar het is de verhaallijn van een videogame, nog wel van Rockstar, de ontwikkelaar van Vice City en San Andreas (uit de GTA-reeks). Games die bij ons in het nieuws kwamen toen de advocaat van Hans Van Themsche hen als verzachtende omstandigheden inriep. Ze verkochten wereldwijd meer dan 5,1 miljoen exemplaren. De game-industrie is vandaag naar schatting 24 miljard euro waard. En wees gerust, over enkele weken wordt op de speelplaatsen iets meer over Jimmy Hopkins dan over Maarten Seebregs, het hoofdpersonage uit Tom Lanoyes laatste roman, gepraat.

Bully verschijnt in de VS op 19 oktober en ligt een week later onder de naam Canis canem edit bij ons in de winkelrekken. Nog voor ook maar één iemand het had gespeeld, veroorzaakte het wereldwijd een nooit geziene storm van protest. In ons land verzamelde Paul Goossens (CD&V), leerkracht in Drongen en Gents gemeenteraadslid, 35.000 handtekeningen tegen Bully en overhandigde die aan minister van Justitie Laurette Onkelinx (PS). Die vertelde hem dat ze het spel alleen maar kon verbieden als bewezen werd dat het de aanleiding van een misdrijf was.

Dat wordt moeilijk, want Canis canem edit blijkt niets meer dan het zoveelste maffe, best coole en voor een stuk vernieuwende spel, dat nauwelijks lijkt op wat erover wordt verteld. Het is niet de bedoeling om van Jimmy de pestkoning van de school te maken. Integendeel, je raakt allen verder als je de nerds verdedigt tegen de zware jongens. Met de vuisten. Of zelfs met een baseballknuppel. Maar bloed, bloot en vuurwapens zijn nergens te bespeuren. Jimmy blijkt een stoere jongen, die kattenkwaad uitspookt door rookbommetjes in de klas te gooien of door leraars te laten uitglijden over bananenschillen. Maar zelfs al wordt hij soms verplicht over de schreef te gaan, uiteindelijk blijft Jimmy een good guy , met het hart op de juiste plaats.

Verkeerd signaal

,,En wat vreemd is: zo is het ook altijd gecommuniceerd geweest door Rockstar'', vertelt Jan Van Looy die aan de KULeuven het eerste Vlaamse doctoraat over videogames schreef. ,,Die boodschap is nooit doorgedrongen. Ook in kranten verscheen dat je 'om het hardst zou moeten pesten'. Maar als publiek en media reageren vanuit angst in plaats vanuit feiten, krijg je een morele paniekaanval en een sneeuwbaleffect. Vaak heeft de angst te maken met de generatieconflict. Nu heb je een grote groep ouders, dertigers zelfs, die niet zijn opgegroeid met games. Die zien een soort dreiging het huishouden binnenkomen dat ze zelf niet kennen. Als dat wordt overgenomen door de media, wordt de angst van de ouders bevestigd en wordt de rationele discussie overstemd.''

,,Ik heb nooit de illusie gehad het spel tegen te houden'', aldus Paul Goossens. ,,En als het spel minder agressief is dan gedacht, kan ik dat alleen maar toejuichen. Maar ik blijf het jammer vinden dat het zich in een school afspeelt, want die wereld staat voor jongeren toch stukken dichter bij de realiteit dan een slagveld van de eerste wereldoorlog. Dat een jongen op een speelplaats zijn vuisten moet gebruiken, vind ik een verkeerd signaal. Opvoeders en leerkrachten moeten steeds alert zijn voor pesterijen, maar door dit spel worden veel van onze inspanningen tenietgedaan.''

Het spel krijgt op de cover een symbool dat ouders moet duidelijk maken dat het bedoeld is voor jongeren ouder dan zestien. ,,Dat is een goede zaak'', aldus Goossens. ,,En als we met onze petitie ergens in geslaagd zijn, dan is het wel dat meer ouders nu rekening houden met die rating .''

,,Maar hoe hoger de rating , hoe verleidelijker het spel wordt voor zij die ervoor te jong zijn'', meent Europees parlementslid Ivo Belet (CD&V). ,,Games zijn er, en we gaan ermee moeten leren omgaan. Het grootste deel van de jongeren spendeert meer tijd voor de pc en spelconsole dan voor de tv. Dus moeten we erover praten. Thuis en op school. Desnoods in de les godsdienst. Welke aanleiding is beter om het fenomeen pesten bespreekbaar te maken?''

Gaskamertje spelen

,,Spel en fictie hebben altijd een manier gevormd om met zaken uit de werkelijkheid om te gaan'', legt Jan Van Looy uit. ,,Zo speelden kinderen in Auschwitz 'gaskamertje'. Niet omdat ze dat plezant vonden, maar om te plaatsen wat ze hoorden. Dat heeft Rockstar goed begrepen. Hun games dienen als uitlaatklep. Iedereen heeft wel eens zin om met een geweer te schieten. En iedereen wil wel eens op een agressieve manier pestkoppen op hun donder geven. Nu kan je in die fictieve wereld zelf de held uithangen. Games kunnen ook zelfvertrouwen geven. Ik sluit niet uit dat gepeste jongeren in dit spel troost vinden, dat ze hun angst voor de bullebakken beter zullen kunnen plaatsen.''

,,Maar dat duurt niet lang'', aldus Ivo Belet. ,,'s Anderendaags wacht alweer de realiteit.''

www.rockstargames.com/canis

Corrigeer

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees