De meester is nog steeds een leerling

Als Moeskroen vanavond Westerlo klopt, blijven Les Hurlus met 15 op 15 alleen koploper. Trainer Enzo Scifo (42) leeft op een wolk, maar wat is zijn aandeel nu precies in het succesverhaal? Scifo lijkt te beseffen dat zijn evolutie van topvoetballer naar (top)coach nog ver van voltrokken is. Een geschiedenis.

De verlegen voetballer

Van veel trainers wordt gezegd dat je al tijdens hun spelerscarrière kon zien dat ze later coach zouden worden. Glen De Boeck of Georges Leekens waren immers mondige leiders op het veld. Dat was evenwel niet het geval voor Enzo Scifo. Dat herinnert zich ook Paul Van Himst die Scifo in 1983 bij Anderlecht liet debuteren en hem later ook coachte bij de Rode Duivels.

'Enzo was een zwijgzame jongen', stelt Van Himst. 'Door zijn talent nam hij de ploeg op sleeptouw, maar zeker niet door zijn stem te verheffen. Zelfs bij de Rode Duivels was Enzo nog altijd geen voortrekker. Zijn karakter was toen iets harder na mindere periodes bij Inter Milaan en Bordeaux, maar hij bleef een gevoelige kerel. Ik zag dus niet meteen een trainer in Scifo.'

Ook Guy Roux, de Franse toptrainer die Scifo's carrière na Bordeaux herlanceerde bij Auxerre typeert hem als verlegen. 'Enzo had het niet nodig om veel te praten', aldus Roux. 'Door zijn voorbeeldige mentaliteit, was hij al een voorbeeld. Als trainer kan hij zijn spelers nu perfect bijbrengen hoe ze moeten leven als prof.'

Scifo glimlacht. 'Ik was timide', bekent hij. 'Ik was een leider door mijn creatieve speelstijl, maar ik was geen grote prater. Ik heb dat nooit geleerd. Als je als 17-jarige bij Anderlecht debuteert en je speelt met toppers als Munaron en Vercauteren dan moet je geen grote mond opzetten. Ook als jonge gast bij Inter Milaan moest ik vooral kijken in plaats van te praten. Pas op het einde van mijn carrière liet ik mijn ervaring meer gelden. Pas op. In mijn hoofd was ik wel bezig met tactiek, maar ik had geen behoefte om de anderen bij te sturen.'

Die timide houding lijkt hem nu echter ook als Moeskroen-coach parten te spelen. Scifo verheft amper zijn stem op training. Daardoor heb je soms de indruk dat de trainer te afwezig is. 'Ik hoef niet te roepen op mijn spelers. Het zijn geen kinderen, maar volwassenen', verklaart Scifo. 'Een speler moet maar één blik naar mij werpen en hij weet of ik kwaad ben. Dan weet die bewuste speler ook dat ik hem apart zal roepen. Een speler krijgt van mij maar één kans.'

Coach tegen zijn zin bij Charleroi

Scifo was dus niet voorbestemd om coach te worden. Na zijn terugkeer bij Anderlecht leek het Astridpark in 2000 wel zijn eindstation te worden als voetballer. Tot Charleroi met een constructie speler-bestuurslid aankwam. Scifo pompte geld in Charleroi om er vice-voorzitter te worden en ging er ook nog even voetballen.

'Ik geloofde in het project van Charleroi', weet Enzo nog. 'Ik kon toen ook mijn carrière afsluiten bij Standard, maar ik koos ervoor om van Charleroi een topclub te maken. Bestuurslid leek me in die tijd een geschiktere job voor mij dan trainer.'

Het zou echter totaal anders lopen. De Italo-Belg moest bij Charleroi snel stoppen met voetballen door een heupblessure. Met Scifo als bestuurslid werden op Mambourg monstercontracten uitgedeeld. Toen trainer Manu Ferrera kritiek durfde geven op het beleid, werd hij als coach vervangen door ... Enzo Scifo.

'Ik was toen niet klaar om coach te worden', geeft Scifo toe. 'Toch leidde ik de ploeg naar de middenmoot. Ik besefte wel dat ik geen topcoach was, want ik had nog alles te leren. Ook nu bij Moeskroen zit ik nog in een leerproces. Het probleem is dat mensen van Scifo direct mirakels verwachten als coach, maar ik kan niet toveren.'

Bij Charleroi waren ze vooral niet te spreken over de povere matchanalyses van Scifo. 'Scifo is niet de man van de grote analyses', zegt Charleroi-speler Frank Defays die Scifo nog als coach had. 'Voor hem was Charleroi een leerschool. Hij coachte vooral op zijn voetbalintuïtie. Soms vergat hij echter dat niet alle voetballers het spel zo konden lezen zoals hij dat vroeger deed.'

Uiteindelijk stapte Scifo op na een conflict met assistent-coach Dante Brogno. 'Bij Charleroi leerde ik dat je je als coach moet omringen met vertrouwenspersonen', stelt Scifo. 'Als er je één iemand tegen werkt, heb je problemen.'



Coach tegen zijn zin bij Tubeke

En toch. Niet veel later volgde bij Tubeke eenzelfde verhaal. De Waals-Brabantse club, toen in tweede klasse, haalde Scifo binnen als technisch directeur. Toen trainer Patrick Wachel evenwel werd weggestuurd, keerde Scifo terug naar het veld.

'Scifo aanvaardde het trainerschap als vriendendienst', herinnert toenmalig assistent André Laus zich nog. 'Enzo stak zijn nek uit, want in de ploeg zat niet echt veel kwaliteit. Dat zag je op training. Als Scifo in een partijtje meespeelde met de reserven dan won de A-ploeg nooit. Het gebrek aan kwaliteit was ook één van Scifo's problemen. Enzo legde alles één keer uit en wilde toen dat de ploeg zijn opdracht uitvoerde. Als trainer moet je de dingen echter soms tien keren uitleggen. Scifo is een goede coach als hij topspelers heeft. Jongens die het voetbal even goed snappen als hijzelf. Bij Moeskroen lijkt dat nu te lukken.'

Dat verklaart Scifo ook zelf. 'Eindelijk zie ik bij Moeskroen een team dat voetbalt zoals ik het wil', aldus de coach. 'Snel, efficiënt en in blok.'

Yves Buelinckx was speler onder Scifo bij Tubeke. 'Voor een match tegen Kortrijk nodigde Scifo de hele ploeg uit om bij hem thuis te eten', vertelt Buelinckx. 'Dat was onze afzondering. Scifo kiest voor de menselijke benadering. Hij probeert je al pratend zijn ervaring als voetballer over te brengen. Hij is zeker geen hautaine trainer die denkt alles beter te weten. Scifo had kunnen slagen bij Tubeke, maar de dood van zijn broer maakte het onmogelijk.'

Depressief en geen pro-license

Het dodelijke werkongeval van zijn broer Pino was inderdaad een keerpunt in het leven van Enzo Scifo. 'De spelers van Tubeke waren allemaal op de begrafenis', vervolgt Buelinckx. 'Nooit eerder zag ik zo'n immens verdriet. Ik zie Enzo nog altijd de kerk uitwandelen met zijn moeder. Enzo was tien centimeter gekrompen omdat hij gebogen liep door het verdriet. Scifo is nog even teruggekeerd naar Tubeke, maar hij kon geen trainer meer zijn. Je zag constant het verdriet in zijn ogen.'

'Mijn broer was mijn tweede ik', bevestigt Scifo. 'Toen hij stierf werd ik verscheurd. Zeven maanden lang sloot ik me op. Ik wilde niet aan voetbal denken omdat het mij aan Pino herinnerde. Ik had eigenlijk geen zin meer om verder te gaan met mijn leven. Gelukkig was er mijn gezin. Mijn vrouw en mijn drie dochters hebben mij erdoor gesleurd. Nu begrijp ik dat sommige mensen ontsporen na zo'n verdriet. Dan ga je domme dingen doen. Gelukkig verplichtte één van mijn dochters mij op een dag om weer onder de mensen te komen. Zij heeft mij gered. Zonder mijn gezin was ik nooit meer in het voetbal terechtgekomen.'

In die donkere periode was Enzo Scifo ook ingeschreven om zijn Pro License-trainersdiploma te behalen. Twee keer liep dat mis. 'Velen denken dat ik uit de cursus ben gegooid, maar dat klopt niet', verklaart Scifo. 'Ik ben zelf twee keer gestopt omdat ik het niet kon opbrengen na de dood van Pino. Nu ben ik echter opnieuw ingeschreven. Ik zal mijn Pro License halen omdat het moet voor Moeskroen. Ik vind echter nog altijd dat het maar een papiertje is. Je leert er wel dingen bij, maar een echte trainer word je op het veld. Niet door constant analyses te maken. Ik steek nu zelf een viertal uur per week in het maken van videoanalyses. Met alle respect voor Michel Preud'homme, maar wordt hij een betere trainer omdat hij constant naar video's kijkt?'

Falende coach bij Moeskroen

Het ontbreken van een Pro License was nooit een probleem voor Moeskroen. Op kerstdag 2007 telefoneerde toenmalig voorzitter Philippe Dufermont naar Scifo en de dag erna was hij de opvolger van de ontslagen Marc Brys.

'Natuurlijk was het een risico om Scifo aan te stellen als trainer', zegt huidig Moeskroen-voorzitter Jean-Pierre Dufermont, neef van Philippe. 'Enzo had tenslotte nog niet veel bewezen in eerste klasse en er stonden meer ervaren trainers op ons lijstje. Hij was wel de enige die zo enthousiast was om bij Moeskroen te beginnen.'

Scifo wilde zich echter meteen laten gelden op Le Canonnier. Hij stuurt de testende broer van Samuel Eto'o door en wilde zijn eigen assistent-coach meebrengen. 'Scifo had iemand in gedachten als assistent', vervolgt Dufermont. 'Wij waren er echter niet voor te vinden omdat we met Geert Broeckaert al een goede assistent hadden. De eerste drie maanden werkte Scifo echter alleen, zonder Broeckaert.'

De eerste resultaten waren dan ook abominabel. Scifo haalt 2 op 21 en na een match wachtten de supporters hem op om hem uit te fluiten. Het was voorzitter Dufermont die de fans nog net kon tegenhouden. 'Als mijnheer Dufermont toen niet gereageerd had, dan was ik nu wellicht geen coach meer', realiseert ook Scifo zich. 'Een fluitconcert had ik toen niet aangekund. Ik vond het ook onrechtvaardig. De mensen gaven me geen tijd om te bouwen aan een ploeg.'

Het was Moeskroen zelf die de oplossing aanreikte. Het bestuur stelde voor Geert Broeckaert nauwer bij het A-elftal te betrekken. De spartelende Scifo accepteerde de hulp graag en vanaf toen begon het te lopen. Logischerwijs wordt nu gezegd dat Broeckaert de architect is van het Moeskroen dat nu aan de leiding staat en dat Scifo er bijloopt voor spek en bonen. 'Ik vind het niet eens erg dat Geert met die eer gaat lopen', zegt Scifo. 'Ik weet wat mijn rol is en dat volstaat. Geert verdient de lof, net zoals keeperstrainer Francky Vandendriessche en physical coach Bernard Decabooter. Wij vormen een team en ik ben daar een onderdeeltje van. Ik neem de finale beslissingen, maar ik voel me soms ambetant omdat alle aandacht naar mij gaat.'

Succescoach bij Moeskroen

En dus staan Scifo en Broeckaert na vier speeldagen in het nieuwe seizoen met 12 op 12 op kop. Dat verandert Scifo echter niet. Hij komt 's morgens nog steeds als laatste aan op de club, maar sluit ook als laatste de deuren. Hij is nog altijd niet wild van lange videoanalyses en teert nog steeds op zijn buikgevoel. Schreeuwen ligt niet in zijn aard, hij kiest voor de psychologische aanpak. Scifo blijft een gentlemancoach.

'Ik geniet van ons huidige succes, maar ik besef dat het van voorbijgaande aard is', besluit Scifo. 'Binnenkort verliest Moeskroen een paar keer en dan ben ik voor veel mensen weer een nul als trainer. Dat aanvaard ik. Pas als ik eens kampioen word, zal ik door iedereen aanvaard worden als coach. Ik heb nood aan een goed seizoen om als trainer aan geloofwaardigheid te winnen, maar ik laat er mijn slaap niet voor. Ik werk alleen voor mezelf en voor Moeskroen. Ik besef maar al te goed dat ik nog elke dag kan bijleren als trainer en net daarom laat ik me zo goed omringen.'

Enzo Scifo blijft dus nederig. Uit zijn gehele evolutie als coach blijkt immers dat de meester ook nu nog steeds een leerling is. Een topcoach, zoals hij topvoetballer was, zal hij echter nooit worden.

Corrigeer

Het Nieuwsblad biedt meer dan 1.000 reeksen in 12 sporten aan. Zoek hierboven de uitslagen van uw favoriete club of surf naar onze uitslagenpagina.