Bondgenoot

Het helpt niet er doekjes om te winden, het helpt niet er over te lievemoederen: in laatste instantie, in dat waar het op aankomt is de mens volkomen alleen.

Ik hou van deze zin. Maar ze is niet van mij. In een beduimelde kartonnen doos op de stoep in de Antwerpse Kloosterstraat, tussen de Konsalikken, Pasternakken en andere lectuur, vind ik als bij wonder het eerder zeldzame kleinood Een schrijver als grenskozak . Waarin verschenen de neerslag van lange gesprekken van H.C. Ten Berghe met de geheel onterecht maar toch goeddeels vergeten Nederlandse auteur/diplomaat F.C. Terborgh (1902-1981). Uitgegeven ter gelegenheid van 's mans 75ste verjaardag op 14 januari 1977. Ik was toen met The Clash en de Ramones in de weer. Het verschijnen van dit werkje is me destijds domweg ontgaan.

Is F.C. Terborgh een van die vele melancholieke hypochonders waarvan mijn boekenplanken stilaan gaan doorwegen? Mis. F.C. Terborgh beschikt over vier bondgenoten die hem elke keer weer verzoenen met de intrinsieke tragiek van het ondermaanse gescharrel.

Zijn eerste bondgenoot is het licht. ,,Voor ons het symbool van alles wat verder reikt of verder kan reiken.''

Zijn tweede bondgenoot is de muziek. De laatste kwartetten van Mozart, Beethoven en Schubert vooral. ,,Daar krijg je over een afstand van anderhalve eeuw heen een groet, een vermaning, een troost. Waarde heer, het is altijd zo geweest. Doe je plicht en aanvaard.''

Zijn derde bondgenoot is het ongerepte landschap. ,,Ook wanneer we in de knoop zitten, krijgen we weer een gezond gevoel voor proporties. Wij ontdekken namelijk dat we maar een nietig deel zijn van iets groots. Zeer geruststellend.''

Zijn vierde bondgenoot: de verhouding tussen man en vrouw. ,,Daarmee bedoel ik het gezamenlijk als kameraden door het leven gaan, het samen eenzaam zijn, het samen eenzaam kunnen zijn. De zeer diepe betekenis van wat ik hier zeg beseft men pas ten volle als men alleen is achtergebleven.''

Het slot van zijn betoog is, meer dan een kwarteeuw en een paar oorlogen en bomaanslagen later, erg actueel. ,,Hoe langer hoe minder controleren wij ons denken en handelen. Gevolgen worden niet meer voorzien en ontwikkelingen lopen uit de hand. Ongeremde massale woekeringen: pollutie, bevolkingsexplosie en wanproductie zouden wel eens verrassend nieuwe consequenties kunnen hebben. Ik ben daar niet nieuwsgierig naar.''

Een beetje een onjournalistieke finale. Nieuwsgierigheid is de motor van onze schone stiel. Toch is F.C. Terborgh een bondgenoot. Nu nog zijn Verzameld Werk van de kartonnen doos redden.

Corrigeer

IN HET NIEUWS

Verkiezingen in jouw gemeente:

Meest Gelezen

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees