,,Het is een met liefde bedekt geheim''

Anja Feliers (33) schreef ontroerend verhaal over het taboe rond kanker

Anja Feliers (33) schreef ontroerend verhaal over het taboe rond kanker

Foto: © Yorick Jansens

'Horen, zien en zwijgen' luidt de oude wijsheid. Anja Feliers kent er alles van. Toen ze 11 was, stierf haar moeder aan kanker. Al die tijd wist ze van niets en werd het K-woord vermeden als de pest. In een wereld waar Kom Op Tegen Kanker en andere acties ingeburgerd zijn, blijkt de ziekte vooral voor kinderen nog een taboe te zijn. ,,Een met liefde bedekt geheim'', zegt Anja.

De 33-jarige lerares uit het Limburgse Bilzen is het nog altijd niet vergeten. Hoe kan het ook anders? Anja Feliers was elf toen haar moeder aan kanker stierf. Al die tijd dat haar moeder de slepende ziekte met zich meedroeg, had ze niets in de gaten. Alles werd verzwegen. Op vraag van haar moeder. Niet zozeer omdat kanker een taboe was, maar wel om haar te beschermen, om te verhinderen dat kleine Anja zich grote zorgen zou maken.

,,Ik heb het mezelf lang verweten'', vertelt Anja. ,,Mijn moeder was doodziek en ik besefte er totaal niets van. Ik vond mezelf een dommerik. Er waren zoveel aanwijzingen, maar ik heb er nooit bij stilgestaan. Ik was een naïef kind. Eén keer heb ik mijn vader gevraagd of mama dood zou gaan. Maar ik nam al snel genoegen met het komt wel goed . Ik heb er nooit bij stilgestaan. Tot het zover was en mijn moeder plots was verdwenen.''

Verdict voor diagnose

Waarom mocht je niet weten dat je moeder kanker had? Anja Feliers : ,,We woonden in een dorp. Kanker was toen een schande. Daar wist de buitenwereld beter niet te veel van af. Tegenwoordig is kanker wel bespreekbaar geworden, maar er wordt nog altijd erg schuchter over gedaan. Je ziet nog geregeld dat buitenstaanders fout reageren. Ze overdrijven. Nog voor er een diagnose is gesteld, hoor je het verdict al: die is ten dode opgeschreven . Tja, dan val ik om van verbazing.

De tijden zijn intussen veranderd, maar is kanker nog altijd een taboe?

,,Het blijft moeilijk. Probleem is dat we in een maatschappij leven waarin ziek zijn amper nog wordt aanvaard. De werkgevers brengen er niet altijd het nodige begrip voor op, terwijl zo'n ziekte met enorm veel zorgen gepaard gaat. Blijkbaar telt alleen maar de economie. En de opmerkingen, zijn soms héél pijnlijk.'' Je zegt zelf dat je een gelukkige jeugd hebt gehad, juist omdat je niets besefte. Maar heb je achteraf niet dubbel zoveel pijn geleden?

,,Ik heb nooit afscheid kunnen nemen. Plots was ze weg. Dat gaf inderdaad wel een wrang gevoel. Maar daardoor heb ik nu een zevende zintuig ontwikkeld. Bij het minste dat niet normaal is, begin ik me vragen te stellen. Zit daar niet meer achter? Scheelt er iets? Dat is een honger om er deze keer toch maar op tijd bij te zijn.''

,,Hun bedoelingen waren goed'', zegt Anja. ,,Mijn ouders wilden me de pijn besparen. Ik heb er veel over nagedacht en gepraat en, nu ik zelf een gezin heb, zou ik mijn kinderen wel de waarheid zeggen. Mijn vader heeft verteld hoe moeilijk hij het soms had om te blijven zwijgen. Hij wist dat hij aan het liegen was. Hij zegt nu zelf: ik had open kaart moeten spelen . Maar ik verwijt hem niets.''

Zwijgen om bestwil

Om de pijn een plek te geven, heb je er een boek over geschreven. Heeft dat geholpen?

,,Ik had het eigenlijk allemaal op papier gezet zonder het ooit te willen publiceren. Op aandringen van vrienden heb ik het dan toch aan uitgevers aangeboden, en tot een meer fictief verhaal verwerkt. Maar er bestaan twee versies van. De eerste is pure emotie, met de meest gruwelijke details.Alleen mijn kinderen zullen het later mogen lezen, als ze oud genoeg zijn.''

,,De tweede versie is even aangrijpend, maar fictief. Dat was nodig, want uiteindelijk heb ik helemaal niet de bedoeling iemand een verwijt te maken over een gebrek aan openheid. Het enige dat ik wil is aantonen dat dit verzwijgen om bestwil wel degelijk bestaat. Ook vandaag nog.'' Een diepere boodschap moeten we er niet achter zoeken?

,,De mensen weten nog altijd te weinig over kanker. Anders was iedereen al lang gestopt met roken. Maar pas als kanker geneesbaar wordt, zal het beter bespreekbaar worden. Zolang de dood eraan vastkleeft, blijft het een taboe. Zo ken ik een kankergeval waarbij iedereen behalve de betrokkene wist dat het kanker was, maar dat was omdat die persoon dat nieuws duidelijk niet zou hebben aangekund. Er zijn soms dus goede redenen om te zwijgen.'' Hoe groot is de pijn nu nog, na twintig jaar?

,,Ik voel nu enkel nog verdriet. De pijn is weg. Met mijn vader praat ik nog zelden over moeder. Dat moet ook niet, maar door het boek heb ik hem natuurlijk wel twintig jaar terug in de tijd geslingerd. Terwijl het voor mij enkel bij het verwerkingsproces hoorde. De enige wens die ik nu nog heb, is dat ik even, heel even maar, de tijd zou krijgen om met mijn moeder bij te praten. Dat is alles.''

'Donkere Kamers' is de debuutroman van Anja Feliers. Uitgegeven door Standaard Uitgeverij.

Corrigeer

IN HET NIEUWS

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees