Vakantie

Saint-Omer staat er weer helemaal

Met de Aa van Brugge

Met de Aa  van Brugge

De Notre Dame van Saint-Omer herbergt een ferme kunstschat en een enorm orgel. Foto: © WER

,,In 1811 hebben ze de schitterende abdij van Saint Bertin in Saint-Omer afgebroken, ondanks massaal protest van onder anderen Victor Hugo. En weet je waarom?'' Yves Bourel schudt het hoofd.
,,Om met de stenen een stadhuis en concertzaal te bouwen. Tien jaar later zag de stad haar vergissing in. De schaarse ruïnes zijn sindsdien geklasseerd.''

Yves Bourel is de curator van het Hôtel Sandelin in het Noord-Franse Saint-Omer. Tot wanhoop van de curator is zijn museum door allerhande verwikkelingen jarenlang gesloten geweest voor renovatie. Maar nu is het weer open, en het resultaat mag er wezen.

In de kelderverdieping geeft Bourel uitleg bij enkele gerestaureerde mozaïeken uit de Saint Bertin-abdij. ,,De sloop ervan ligt nog steeds gevoelig'', zegt hij als we een maquette van de Romaanse abdij passeren. ,,Het was zonder twijfel een van Europa's indrukwekkendste bouwwerken.''

Saint-Omer heeft wat van Brugge, zeggen zijn inwoners graag. Monniken legden het moerasgebied droog en kanaliseerden de rivier de Aa richting kust, waarna Saint-Omer zich vanaf de 12de eeuw tot een belangrijke zeehaven ontwikkelde. De rijkdom die daarmee gepaard ging, is te merken aan de kunstschatten die het kleine stadje herbergt.

Driehonderd jaar is er gewerkt aan de voltooiing van de Notre-Damekathedraal in het centrum van de stad. Ten tijde van de Franse Revolutie hieuwen enkele heethoofden aan de buitenkant alle gezichten van de standbeelden. Aan de hoofdingang levert dat een merkwaardig gezicht op, al zijn ze hier en daar een heilige vergeten te onthoofden. Binnenin schitteren twee Vlamingen: Rubens met zijn Kruisafneming van Jezus, en wat verder een praalgraf van de hand van beeldhouwer Jacques Dubroeucq.

Van je sokken geblazen

Op het enorme barokke orgel dat de kathedraal domineert, zou de kapelmeester zonder het ooit te weten de eerste tonen van het Franse volkslied hebben gecomponeerd. De officiële auteur, Rouget-de-Lisle, zou toen in de kathedraal hebben gezeten, geraakte het wijsje niet meer kwijt en gebruikte het als thema voor de Marseillaise.

,,Het orgel is bijzonder krachtig'', aldus onze gids Philippe Queste. ,,Je zou niet de eerste zijn die van zijn sokken wordt geblazen wanneer de orgelist onverwacht alle registers opentrekt.''

Een tweede graftombe staat afgeladen vol met kinderschoentjes. ,,De bisschop die erin begraven ligt, legde in zijn leven duizenden kilometers te voet af om mensen te kerstenen. De legende gaat dat kindjes die moeilijkheden hadden met leren lopen, dat plots wel konden nadat hun schoentjes enkele dagen bovenop de tombe hadden gestaan.''

In de schaduw van de kathedraal ligt het bisschoppelijk paleis, nu het justitiepaleis. Het assisenproces rond de pedofiliezaak in het dorpje Outreau vond hier plaats, ,,al zouden we dat gezien de uiteindelijke afloop (de beschuldigden werden vrijgesproken nadat de kroongetuigen toegaven te hebben gelogen, nvdr) het liefst zo snel mogelijk vergeten.''

Maar er zijn ook zaken die ze liever niet uit het geheugen verbannen, zoals de gruwel van de Tweede Wereldoorlog. In Saint-Omer zit die samengebald in tonnen gewapend beton: La Coupole. Dertienhonderd krijgsgevangen groeven op amper negen maanden tijd 7 km gangen in de krijtsteen, soms tot 150 meter diep. Bovenop het bouwwerk, waarin aan de lopende band V2-raketten moesten worden gebouwd en gelanceerd, kwam een 5 meter dikke koepel van gewapend beton.

De geallieerden bombardeerden het bouwsel met alles wat ze in huis hadden. Maar de koepel hield stand. Het was Hitler die onverwachts van richting veranderde, waardoor er uiteindelijk nooit één raket is afgevuurd. ,,Mocht La Coupole ooit in gebruik zijn genomen, dan waren zowel Londen als Antwerpen van de kaart geveegd'', zegt conservator Yves Le Maner.

Als herinnering aan de gruwel die de vliegende bommen veroorzaakten, kreeg een van de projectiezalen van het bijgebouwde museum de naam Rex, naar de Antwerpse bioscoop waar een V2-aanval op een decemberavond in 1944 de levens van 562 bezoekers eiste.

Ook de moeite waard om 'ns langs te lopen: het uitgestrekte arboretum in het centrum van de stad, een bedrijfsbezoek aan 's werelds grootste glazenfabrikant Arc International - al het zand nodig om het glaswerk te maken, wordt per boot uit de Kempense gemeente Mol aangevoerd - of wanneer de zon wat vaker schijnt: een boottochtje door het tot natuurpark geklasseerde moerasgebied.

Wij vielen Saint-Omer binnen via Cap Blanc Nez, met uitzicht op de krijtrotsen van Dover. Al mag dat uitzicht je van onze Franse vrienden geen goesting doen krijgen richting overkant. ,,Als je de Engelse kust van hier niet kan zien, regent het er. En kan je ze wel zien, dan gaat het er regenen.''

Saint-Omer ligt op goed 2 uur rijden van Brussel. Info: www.tourisme.fr/saint.omer. Hôtel Sandelin: http://m3.dnsalias.com/sandelin.

Corrigeer

Het beste van Enkel voor abonnees