Geschiedenis van Duitse vliegbasis in Gontrode vanavond in documentairereeks ‘Publiek geheim'

Canvas brengt Melse zeppelin weer tot leven

MELLE - Nog slechts twee vervallen bunkers getuigen in Gontrode, deelgemeente Melle, van de Duitse vliegbasis die er tijdens de Eerste Wereldoorlog lag. En ze getuigen vooral ook van de monumentale zeppelinhangar die toen de omgeving beheerste. Vanavond zendt Canvas daarover een reportage uit in de documentairereeks ‘Publiek Geheim'.

Programmamaker Sven Speybroeck ging voor zijn reportage te rade bij Thomas Genth, een Duitser wiens voorouders militaire oorlogsgeschiedenis schreven en een man die over de basis unieke foto's bezit. ‘Niet moeilijk, want de basis beschikte over een eigen fotolabo', zegt Gontrodenaar Henk Tyberghein, die gespecialiseerd is in het digitaliseren van oude filmbeelden en over het onderwerp een pak informatie verzamelde.

LZ37

‘Dit was oorspronkelijk een zeppelinbasis. Vandaar dat hier een hal stond die qua volume nog een stuk groter was dan de Gentse Sint-Baafskathedraal. Het was de thuisbasis van de LZ37, een groot luchtschip dat aanvankelijk gebouwd werd voor verkenningsvluchten. Vandaar de fotoapparatuur die er aanwezig was. Dat een en ander op foto's bewaard is gebleven, komt door een officier die het zich kon permitteren beelden te maken van de militaire installaties zonder gefusilleerd te worden.'

De zeppelins werden, volgens Tyberghein, vanaf 1915 door de Duitsers vooral ingezet om Groot-Brittannië te bombarderen. ‘In de hoop de Engelsen tot een terugkeer naar huis te dwingen, werden doelen als Dover, Folkstone en later ook Londen geviseerd. De luchtschepen waren bij het begin van de oorlog namelijk zo goed als onaantastbaar omdat ze veel hoger konden vliegen dan de vliegtuigen en er bovendien nog geen luchtafweermunitie bestond om ze neer te halen. Ze konden bij klaar daglicht bombarderen en waren echt wel geducht. Te meer daar het vanop een hoogte van 3.500 tot 4.000 meter moeilijk mikken was en men dus nooit wist waar de bommen juist zouden neerkomen.'

Toch werd de LZ37, het luchtschip met als thuisbasis Gontrode, al op 15 juni 1915 neergehaald. Door de Engelse piloot John Warneford, die later in Sint-Amandsberg een monument kreeg en een straat die naar hem werd genoemd.

Tyberghein: ‘De man maakte gewoon gebruik van het feit dat zo'n logge zeppelin een heel lange weg nodig had om te kunnen landen. Die dag, toen de LZ37 van Calais kwam, spotte Warneford hem al boven Oostende. Hij achtervolgde deze gewoon tot hij van in Aalter de landing inzette. Toen de commandant van het luchtschip hem met zijn boordmitrailleurs begon te beschieten, ging hij vlak boven de zeppelin vliegen en liet een bom vallen. Daardoor ontplofte een deel van het helium waarmee de ballon was gevuld, en de zeppelin verloor snel hoogte. Warneford werd met zijn vliegtuig ook weggeblazen, maar kon na een noodlanding toch nog weer opstijgen. De zeppelin is uiteindelijk op een klooster in Sint-Amandsberg gecrasht. Hierbij kwamen een nonnetje en, op één man na, de hele bemanning om het leven.'

Warneford kreeg hiervoor het Victoria Cross, maar werd een week later zelf boven Versailles neergeschoten. Zijn heldendaad leidde tot een ware aanvalsgolf op de zeppelins en op de basis in Gontrode. Filmpionier Howard Hughes maakte op basis hiervan zijn geromantiseerde verhaal Hells Angels.

Bunkers

In Gontrode bleef het daarna twee jaar opvallend stil, tot de plaats in 1917 een hoofdbasis werd van de England Geschwader, die met Gotha-bommenwerpers raids op Engeland uitvoerde. Tyberghein: ‘De grootvader van Thomas Genth maakte daarbij grote furore. De foto's die ons resten, komen ook uit die tijd. Ook de bunkers, die dienst deden als munitieopslagplaats, zijn wellicht pas dan gebouwd.'

De Gontrodenaars zelf hadden met de basis weinig contact. ‘Iedereen sliep op de basis. Daar moeten in die tijd toch een 150 man hebben verbleven. Vlakbij was er ook een concentratiekamp waar een 300 Russen zaten. Ondanks de vele aanvallen door de geallieerden, bleef de burgerbevolking ook wonderwel gespaard.'

In 1919 werd de enorme hal afgebroken. Ondertussen werd de plaats al herhaaldelijk door Duitse toeristen bezocht. Veel restanten van het roemrijke verleden, kunnen ze er echter niet meer vinden.

Vanavond, op Canvas, om 20.40 uur.

Corrigeer

Auto's in de kijker

Vastgoed

Jobs in de regio