Deken van Leuven lanceert opmerkelijk 'reddingsplan' voor gebedshuizen

'Breek oude kerken af en bouw nieuwe'

LEUVEN - Veel kerken staan er belabberd bij en slorpen grote sommen geld op voor onderhoud. 'Sloop sommige van die oude kerken en bouw nieuwe', luidt het opvallende voorstel van de Leuvense deken Dirk De Gendt. 'Niet elke kerk is waardevol.'

'Zie je die plaatsen waar geen stoelen staan? Daar is een stuk van het plafond naar beneden gekomen. Houtkevers hebben er huisgehouden. We lossen het dan maar op deze manier op.' Deken Dirk De Gendt wijst naar de gaten in het plafond van de Sint-Lambertuskerk in Heverlee. Het is een van de vele Godshuizen in de ruime Leuvense regio die hij onder zijn hoede heeft. Een bouwval is de kerk niet. De gemiddelde kerkganger ziet wellicht alleen de planten die uit het dak groeien, de lekkende dakgoot en het stenen kruisbeeld dat enigszins scheef staat. Maar toch geeft een dossier van Monumentenwacht aan dat er honderden kleine en grote mankementen zijn aan het meer dan tweehonderd jaar oude gebouw.

'Aanvankelijk waren de totale restauratiewerken begroot op ongeveer 700.000 euro. Maar een nieuwe kostenraming leert dat het volledige herstel ergens tussen de 1,5 en de 2 miljoen euro kost. Dat is niet onlogisch. Jarenlang zijn er in onze kerken alleen lapwerken gebeurd en bleven structurele herstellingen uit. Daarvan dragen we de gevolgen.'

'Bovendien is de normgeving voor veiligheid en toegankelijkheid veel strenger geworden en slepen restauratiedossiers bij de Vlaamse overheid erg lang aan. Als een particulier een lek heeft, is dat binnen de drie dagen hersteld. In een beschermde kerk kan het water meer dan twee jaar binnenstromen.'

In principe betalen de kerkfabrieken de herstel- en restauratiekosten zelf. Maar een wet uit de tijd van Napoleon schrijft voor dat de gemeentebesturen de tekorten van de kerkfabrieken moeten dekken. Die regeling is een compensatie voor de vele kerkeigendommen die ten tijde van de Franse keizer in beslag werden genomen. In Vlaanderen gaat het jaarlijks om vele miljoen euro's per jaar (zie randstuk).

'Het Leuvense stadsbestuur doet daar niet moeilijk over.Maar in zware economische tijden is het ook voor sommige gemeentebesturen niet evident om leningen aan te gaan en dus klinkt er wel wat commentaar.'

De Gendt vindt dat het debat over de toekomst van de kerken op een rationele manier moet gevoerd worden. 'De gsm-masten zijn een zegen voor de inkomsten van de kerkfabrieken, maar geen enkele parochiaan wil ze. Ik heb voorgesteld om een kerk vlak naast een rivier uit te rusten met een energiezuinige warmtepomp of zonnepanelen. Maar bij de ambtenaren kreeg ik te horen dat de gemeenschap toch betaalt en dat ik best alles bij het oude laat.'

Vooral sentiment staat een sereen debat in de weg. 'Bij kerken komen veel emoties kijken, vooral in de kleine dorpsgemeenschappen. Ze bepalen het uitzicht van dorpen en wijken en vele mensen hebben er huwelijken, doopsels en begrafenissen meegemaakt. Ik heb al eens voorgesteld om de Sint-Lambertuskerk af te breken en een nieuwe te laten bouwen. Een nieuwe kerk kost goed 1,3 miljoen euro. Dat is beduidend minder dan het prijskaartje van de restauratiewerken van de bestaande kerk, om nog maar te zwijgen over de veel lagere onderhoudskosten. Maar ik weet dat, als ik aankondig dat de kerk wordt gesloopt, er minstens drie actiecomités klaarstaan. Zelfs de meest ongelovige inwoner van Heverlee zal op zijn achterste poten staan', zegt hij lachend.

'De toekomst van de kerken is een van de grootste taboes. Maar niet iedere kerk is echt waardevol', zegt deken De Gendt. 'Vergeet ook niet dat er vroeger veel kerken werden afgebroken. Vóór de bestaande Sint-Lambertuskerk werd gebouwd hadden er al twee andere gestaan. Het is pas sinds de jaren zeventig dat er een obsessie is om alles te laten staan.'

Volgens Hans Geybels, de woordvoerder van kardinaal Godfried Danneels, bestaat er geen pasklare onderhoudsinventaris van alle ongeveer 3.700 parochiekerken in ons land. 'Het denkproces dat niet iedere oude kerk bewaard moet blijven, is volop aan de gang. Maar er zijn naast afbreken of behouden ook tussenoplossingen. Zo kunnen in oude kerken met hoge herstelfacturen ook nieuwe gebedshoeken komen. Bovendien vrees ik, los van de waarde die gemeenschappen aan hun bestaande kerken hechten, dat de bouw van nieuwe kerken terwijl er in andere bijna niemand naar de vieringen komt op enorm veel kritiek zal stuiten.'

Corrigeer

IN HET NIEUWS

Verkiezingen in jouw gemeente:

POPULAIRE VIDEO'S

Het beste van Enkel voor abonnees