Cultuur & Lifestyle Liesbeth List, haar leven lang verliefd op homo Ramses Shaffy

,,WE WAREN JONG EN BLOEDSTOLLEND MOOI''

Brussel -
Hoe kan iemand die kleuter was in een Japans concentratiekamp, haar moeder door zelfmoord verloor en door haar vader is weggegeven, nog gelukkig worden? ,,Mijn verdriet heb ik uitgeschreeuwd op het toneel'', antwoordt Liesbeth List. ,,De liederen die ik zong, vormden mijn therapie. Waar ik liefde tekortkwam, zorgde applaus voor het evenwicht.'' Haar liefde voor de homo Ramses Shaffy, ,,mooie, lieve Ramses'', die één groot liefdesverdriet was. ,,Jong waren we en samen bloedstollend mooi'', verzucht de Nederlandse zangeres in Het voorlopige leven van Liesbeth List .

Het is de titel van de biografie waarvoor journalist Alex Verburg urenlange gesprekken had met Liesbeth List. Zij was de grote dame van de jaren '60. De zangeres met het raadselachtig gezicht, die vol présence Brel of Theodorakis zong, ,,met een minimum aan gebaren en een maximum aan uitstraling'', zoals Wim Sonneveld zei.

Liesbeth List werd als Elly Driessen geboren in december 1941 op Java. Na de Japanse inval werd vader gedeporteerd naar Nagasaki en belandde Elly met moeder vier jaar in een concentratiekamp. Ze zag vrouwen en kinderen ,,bedolven worden onder een korst van vliegen, misschien zelfs voordat ze hun adem hadden uitgeblazen''.


Vers bloed
Moeder pleegde zelfmoord in 1946 na de hereniging met haar man. ,,Ik ben naar de theeplantage gegaan waar mijn ouders hebben gewoond, naar het graf in de bergen van Kandy; niets, helemaal niets kwam er boven'', vertelt Liesbeth List over dat onverwerkte verdriet.

Er kwam een stiefmoeder in Elly's leven. ,,Met scheermesjes maakte ze stelselmatig kerfjes in mijn hand en zo probeerde ze de geest van mijn moeder uit mij te snijden.'' Elly moest aan haar eigen stoelgang likken en zich afschrobben met koud water. Totdat vader haar achterliet op het waddeneiland Vlieland, terwijl ze bloemen plukte in de tuin van het hotel Golfzang. In vijf minuten was de adoptie geregeld.

Jaap List en z'n kordate Duitse vrouw Marie, eigenares van het Golfzang, werden haar pleegouders. Elly heette voortaan Liesbeth List. Ze werd een blij kind. Haar pleegouders waren dol op haar, het leven was eenvoudig maar hartelijk. ,,Schwung bracht ik zelf in mijn leven, door op de dijk heel hard tegen de wind in te zingen.'' En ze begon Bécaud en Gréco te zingen, op feestjes en audities.

Als leerlinge aan de modevakschool in Amsterdam belandde Liesbeth List in de kunstenaarscircuits, ,,de labyrinten van Amsterdam'', als de dood zwanger te worden. ,,Ik was vers bloed, men stortte zich op mij en ik had geen enkel verweer. Een grote ontdekkingsreis, dat wel. Maar ik vond het allemaal maar raar. En het deed pijn.''


Gainsbourg
Kort voor haar eerste tv-optreden (in 1962, met een chanson van Bécaud) ontmoette Liesbeth List haar idool: Ramses Shaffy. ,,Zo onhollands, zo onaards mooi, dat ik ervan moest slikken.'' Maar ze dacht dat hij op seks uit was en liet hem staan. ,,Was ik ambitieus geweest, dan had ik mijn benen echt wel gespreid.''

In mei 1963 stond de politie aan haar ziekenhuisbed, omdat er hasjiesj en condomen in haar tas waren gevonden na het auto-ongeval waarin ze erg aan haar hoofd gewond geraakte. Zes weken lag Liesbeth List op haar rug in het duister, haar reukvermogen was ze voorgoed kwijt. Maar van hasjiesj had ze nog nooit gehoord en condooms kende ze niet.

Pech was het begin van haar doorbraak: toen ze voor de Vara een duet opnam met Serge Gainsbourg liep er wat mis met de techniek, zodat het nummer de tv niet haalde. Haar teleurstelling kwam breed in de kranten, waarop Ramses Shaffy haar contacteerde en haar opnam in zijn cabaret Shaffy Chantant. Hun Shaffy Cantate, zowat de hymne van de Sixties, werd een hit.

En toen kwam Cees Nooteboom in haar leven, de schrijver die notabene op de literatuurlijst voor haar eindexamen stond. Hij nam haar een paar keer mee naar huis en vroeg haar uiteindelijk te blijven. Maar ,,er vloeide veel alcohol en van alcohol kwam ruzie, altijd.'' Nooteboom komt er niet fraai uit: ,,Hij verzekerde mij dat ik mijn carrière wel kon vergeten zonder hem.''

,,Ik ben niet gelukkig met Cees geweest'', zegt Liesbeth List onverbloemd. ,,Misschien zag hij me zo wel het liefst. Tais-toi et sois belle.''


Vastgeklampt
Mike Love van The Beach Boys verklaarde haar zijn liefde, vruchteloos. Ze trad op met Adamo, Gilbert Bécaud en Tom Jones. In 1968 waren Pastorale, haar duet met Ramses, en zijn Sammy de grote hits. Het waren de grote dagen. ,,Iedereen om me heen deed in die tijd aan groepsseks, behalve ik. Het ging aan mij voorbij, zoals ook de LSD, waarmee Ramses wel raad wist.'' Die ene hasjsigaret, met Remco Campert en Cees Nooteboom, vond ze maar niks.

Toen haar populariteit taande, waagde Liesbeth List zich aan de chansons van Brel. Jacques Brel zelf overhandigde haar de gouden plaat en gebruikte háár versie van Le plat pays in zijn film Franz. Maar de samenwerking met Charles Aznavour flopte: ze stuitte enkel op kilte, kou, ijs.

Ze begon een gepassioneerde affaire met schrijver Lodewijk de Boer, ,,die bloedmooie jongen''. Aan mannen geen gebrek. ,,Met Ramses vierde ik feest op het toneel, Lodewijk was de man aan wie ik mij laafde. En Cees was op reis.'' Totdat Liesbeth List alleen ging wonen en haar grote liefde ontmoette, de Amsterdamse restauranthouder Rob Braaksma: ,,Hij had meer geluk dan Mike Love.'' Van Rob Braaksma kreeg ze op haar 41ste haar dochtertje Elisah. ,,Hij gaf me uiteindelijk de rust waar het hart naar verlangt.''

Dezer dagen beleeft ze haar comeback met Van Shaffy tot Piaf. Ze zingt expliciet Edith Piaf na: Non, je ne regrette rien. Liesbeth List heeft nergens spijt van. Rijk is ze niet geworden. Ze draagt littekens, van het genre dat Simone Signoret ,,voortekenen van een komende verbanning uit het rijk van de droom'' noemde. Ze is vooral bang in de steek gelaten te worden. ,,Te vaak heb ik me tevergeefs vastgeklampt'', zegt Liesbeth List. ,,Ik kan dat niet meer hebben.''

  • ,,Het voorlopige leven van Liesbeth List'', Alex Verburg, Archipel, 195 blz., 635 frank ( 15,75).
  • Corrigeer

    POPULAIRE VIDEO'S