Jack Sels, saxofonist met wereldklasse, kwijnde weg in zijn Antwerpen

De witte neger van de dokken


Toen jazzsaxofonist Jack Sels stierf, 48 jaar oud en wereldberoemd in Antwerpen, liet hij maar een paar plaatopnamen achter. Toch had hij met jazzgroten als Dizzy Gillespie, Lester Young, Lou Bennett en Kenny Clarke gespeeld. Sels was er niet in geslaagd door te breken in het buitenland. Was het faalangst? Drieëndertig jaar na zijn dood wordt dé mythe van de Belgische jazz geëerd met een muzikale theaterproductie, Het Jack Sels Project .

Jean-Jacques Louis Sels (°1922, Berchem) werd op z'n zestiende wees, maar erfde het vermogen van zijn vader, die reder was. Als puber verzamelde hij jazzplaten. Hij bracht het tot 10.000 stuks, die in de oorlog vernield werden in een bombardement.

De jonge Sels leerde op eigen houtje tenorsax spelen, gefascineerd door vernieuwers als Dizzy Gillespie en Charlie Parker. Jean-Jacques werd Jack , die het erg vond dat hij geen zwarte was en daarom een witte neger wilde zijn.

Met gitarist Freddy Sunder blikte hij enkele rock-'n-roll-plaatjes in. Toen er van zijn erfenis niet veel meer overbleef, stopte hij met spelen en ging hij varen.

In 1948 keerde Jack Sels terug naar de jazz en naar Antwerpen om er in feite nooit meer weg te gaan. De stad was voor hem meer dan groot genoeg. Het is die houding die volgens jazzkenners zijn carrière fnuikte.

Vanaf 1958 werkte Sels mee aan de jazzprogramma's van de toenmalige NIR- en latere BRT-radio, ook met rondreizende concerten, waarin hij speelde met o.a. Roger Vanhaverbeke, Sadi en Al Jones, en in ensembles als Saxorama, The Clouds en de BRT Big Band.

Voor de dienst Volksontwikkeling van het ministerie van Cultuur tourde hij langs de parochiezalen om zo de jazz in Vlaanderen te introduceren. Jazz had toen een kwalijke reputatie van ordinaire Amerikaanse barmuziek, maar Jack Sels wierp zich op als propagandist van de nieuwe muziekvorm.

Hij componeerde zelfs vijf symfonieën, die jazz met klassiek trachtten te verzoenen. Ook schreef hij de - nu verdwenen - soundtrack van de Vlaamse nouvelle vague-film Meeuwen sterven in de haven (1955) van Roland Verhavert.


Geen noot meer voor de BRT
In 1964 besloot Jack Sels de BRT geen noot meer te gunnen en alleen nog op z'n honger te spelen. Waarom vertelde hij nooit. Liever dan commerciële toegevingen te doen verkoos de jazzpionier in de haven te gaan werken als marqueur onder de dokwerkers. Zijn laatste belangrijke optreden was op de openingsdag van het inmiddels legendarische Jazz Bilzen in 1969.

Journalist Hugo Camps maakte zich daar kort voor Sels' dood nog erg boos over: ,,Het feit dat het muzikaal onderontwikkelde België van Jack Sels een proletariër maakt - die wel door de Antwerpse dokkers op de handen wordt gedragen - is voldoende om een aantal missionarissen naar hier te halen.''

,,Indien Sels minder gebonden was geweest aan zijn geboortegrond, had hij zeker een leidinggevend jazzmusicus op wereldniveau kunnen worden'', schreef onze jazzrecensent, wijlen Juul Anthonissen.

Jack Sels stierf op de eerste lentedag van 1970 aan een hartaanval, in zijn woning aan de volkse Hoogstraat in Antwerpen. Aan zijn oude piano, vol verbittering voor België en liefde voor Antwerpen.


Sprookjes
Het Jack Sels Project is een productie van theatermakers Jos Verbist en Koen De Sutter, cineast Tom van Overberghe en tekstschrijver Peter Anthonissen. Muzikanten zijn saxofonist Cel Overberghe, drummer Percy Jones en bassist Free Madou. De productie baseert zich grotendeels op teksten van Jack Sels, die ook gedichten, sprookjes en semi-autobiografische teksten blijkt te hebben neergeschreven.

  • Het Jack Sels Project , vandaag en morgen om 20.30 uur in De Werf in Brugge (tel. 050-33.05.29), van 14 tot 17 mei om 20.15 uur in Theater Antigone in Kortrijk (tel. 056-24.08.87) en van 21 tot 24 mei om 20 uur in Theater Zuidpool in Antwerpen (tel. 03-231.57.58).
  • Corrigeer

    IN HET NIEUWS

    POPULAIRE VIDEO'S

    Het beste van Enkel voor abonnees