Belgische parlementsleden niet gewonnen voor republiek

Koning behoudt ceremoniële rol


Als het van de kamerleden en senatoren van ons land afhangt, zou het wel eens kunnen dat de koning na zondag 18 mei voor de laatste keer de formateur en de ministers benoemt. Dat is overigens ook zijn grootste politieke macht. En dat wil een meerderheid van alle verkozenen uit Kamer, Senaat en Vlaams parlement, die de redactie hierover ondervroeg, veranderen. Zonder daarom de monarchie helemaal in vraag te willen stellen, waarbij Vlaanderen en Wallonië om diverse redenen meer bondgenoten dan tegenstanders zijn.

Onze krant vroeg aan de verkozenen om in eer en geweten -- dus los van de partijstandpunten -- te antwoorden op drie vragen: zijn zij tevreden met de huidige rol van de monarchie, willen zij de macht van de koning herleiden tot louter ceremoniële taken, of willen zij de deur openen voor een republiek (zie kader voor de letterlijke vragen). De resultaten zijn op verschillende punten opmerkelijk.

Een meerderheid van de senatoren stelt zich mild op tegenover de koning. Zijn macht moet van 16 senatoren herleid worden tot een ceremoniële functie, maar van 20 senatoren mag het systeem gewoon blijven zoals het nu is. Er gaat echter slechts één stem minder op om mettertijd een republiek te installeren: daar zijn 19 senatoren voor gewonnen.

Het valt op dat in de Senaat meer voorstanders van de republiek te vinden zijn, dan in de Kamer. Dat wekt verwondering, omdat deze vergadering doorgaat als de meest conservatieve en meest koningsgezinde. De grote concentratie aanhangers van de republiek kan wellicht te maken hebben met het feit dat de Senaat in zijn huidige opstelling minder direct te maken heeft met het politieke beslissingsproces, waardoor de senatoren meer vrijuit denken en spreken.

De volksvertegenwoordigers in de Kamer tonen zich koningsgezinder dan de Senaat. Over het huidige systeem zijn 42 kamerleden tevreden, terwijl 18 ervoor pleiten om de koning enkel een ceremoniële functie te geven. Van 26 kamerleden moet België op termijn een republiek worden.

In Kamer en Senaat tekent zich een belangrijke communautaire breuklijn af. Van de Franstalige parlementariërs zijn er slechts 4 gewonnen voor de republiek, en nog eens evenveel voor een ceremoniële rol voor de koning. Behoudensgezindheid is troef bij 34 van hen: zij vinden het goed zoals het is. Bij de Vlaamse verkozenen in Kamer en Senaat daarentegen kiezen er 41 voor een republiek. Toch willen 28 Vlaamse parlementariërs het huidige systeem behouden en bedelen er 30 de koning een ceremoniële rol, wat nog altijd een Vlaamse meerderheid oplevert voor de monarchie.

Voor het Vlaams parlement was de kous eigenlijk al af: het heeft zich vroeger al uitgesproken ten voordele van een puur ceremoniële rol voor de koning. Slechts 19 onder de Vlaamse parlementairen houden vast aan de huidige macht van de koning. Van 36 krijgt de koning enkel nog een ceremoniële functie, terwijl er 32 kiezen voor een republiek.


Grote partijen gaan discussie niet aan
Voor professor Mark Van den Wijngaert, hoogleraar nieuwste geschiedenis en specialist in koningszaken, bevestigen de cijfers de huidige politieke situatie. De Kamer werpt het meeste gewicht in de schaal en precies die Kamer wil de discussie over de toekomst van het koningshuis nog niet aangaan. De grote partijen zijn niet bereid van de rol van de monarchie een prioriteit te maken. Aan Waalse zijde wordt de koning gezien als het bindmiddel van de federale staat, dus ook van de financiële solidariteit tussen Vlaanderen en Wallonië. Al schept dat voor de Waalse socialisten soms een probleem: van nature uit zijn zij immers niet echt royalistisch, maar de feiten dwingen hen in een andere richting.

Enkel een nieuw groot dossier zoals de abortuswet zou een snellere evolutie kunnen teweegbrengen in dit proces.

Corrigeer

MEER NIEUWS