Bush laat puinhoop achter

Bush laat puinhoop achter

Foto: ap

Wie er vandaag ook wordt verkozen tot president, de nieuwe bewoner van het Witte Huis erft een puinhoop. Na acht jaar George W. Bush is de Amerikaanse economie aan het zieltogen en de Amerikanen vechten uitzichtloze oorlogen uit in Afghanistan en Irak.



Voor Europeanen is het buitenlandse beleid van de volgende president dé blikvanger van de race naar het Witte Huis. Maar twee op de drie Amerikanen zeggen te kiezen op basis van economische programmapunten. Want op het economische front is de toestand niet minder dramatisch dan op de echte fronten. Een overzicht.

1Onpeilbare schuldenput

George Bush junior veroverde acht jaar geleden het Witte Huis met de liberale belofte de federale staat af te slanken. Het ging net andersom: onder Bush verdubbelde de overheidsschuld tot zowat 10.000 miljard dollar. Dat is dan nog gerekend zonder de 700 miljard dollar die de schatkist in allerijl aan het pompen is in de redding van de banken.

Bush is de allereerste president die begrotingen opstelde die eerst de 2.000 miljard dollar, en meteen daarna de 3.000 miljard dollar overschreden. Met het reddingsplan zal de lopende begroting misschien zelfs de 4.000 miljard dollar overstijgen. Ze gaat onverbiddelijk voor 500 miljard dollar in het rood - tenzij de opvolger snel ingrijpt - terwijl Bill Clinton acht jaar geleden een overschot van 700 miljard achterliet.

Hoe kwam het zo ver? De obsessie met de 'oorlog tegen terreur' kostte sinds nine eleven 2001 zowat 5.000 miljard dollar. Minstens 1.000 miljard daarvan werd volgens het Amerikaanse Rekenhof verkeerd aangewend of zelfs verduisterd. Tegelijk voerde Bush een duur programma van belastingverlagingen door die uiteindelijk alleen de 1 procent grootverdieners ten goede kwamen.

Oplossingen?

McCain belooft de begroting in evenwicht te brengen tegen het einde van zijn eerste termijn. Niet door de belastingverlagingen van Bush terug te schroeven, integendeel, hij wil ze nog uitbreiden. Tegelijk wil hij het mes zetten in de uitgaven. Maar een onafhankelijke doorlichting becijfert de beloftes van de Republikein op nog eens 5.000 miljard extra schulden op termijn van tien jaar.

Obama wil de belastingverlagingen omdraaien: minder belastingen voor de lage inkomens, meer voor de veelverdieners. Extra uitgaven moeten bij wet gecompenseerd worden. Maar ook Obama rijdt het gat niet dicht: zijn programma komt neer op 3.500 miljard extra schulden.

2 Financiële tsunami

De verloedering van de overheidsfinanciën mag rechtstreeks op rekening van de uittredende president worden geschreven. De crash van eerst het financiële bestel en vervolgens van de hele economie vanzelfsprekend niet. Maar de ramp voltrok zich wel terwijl Bush aan het roer stond. Dus is er sprake van een gedeeltelijke verantwoordelijkheid.

Niemand ziet de ramp duidelijker onder ogen dan Alan Greenspan, de vorige gouverneur van de Amerikaanse centrale bank. Want het was zijn koppige beleid van spotgoedkoop krediet dat de luchtballon van de rommelkredieten opblies. Nu de ballon uit elkaar is gespat, spreekt Greenspan van een 'financiële tsunami' die onvermijdelijk zal leiden tot 'een recessie die veel dieper zal worden dan ik ooit voor mogelijk achtte, met een vreselijk verlies van jobs als gevolg.'

Dit jaar gingen al 700.000 jobs voor de bijl. Er komen zes keer minder nieuwe jobs bij in vergelijking met het Clintontijdperk. Onder Bush groeide het aantal arme Amerikanen met 5 miljoen. Nog eens 7 miljoen Amerikanen meer dan onder Clinton kunnen niet langer een privéziekteverzekering betalen omdat de premies haast verdubbelden. Veel Amerikanen zien hun spaarcenten verdampen op de beurs. De prijs van hun huis, hun laatste appeltje voor de dorst, keldert.

Oplossingen?

McCain gelooft dat verregaande belastingverlagingen voor de bedrijven de economie vanzelf zullen aanzwengelen. Obama wil - veel - belastingcenten injecteren in de bedrijven, bijvoorbeeld in de zieltogende autofabrieken.

McCain wil een deel van het noodplan voor de banken rechtstreeks besteden aan de afbetaling van foute woonhypotheken, zodat de bewoners niet dakloos worden. Obama wil een betaalbare ziekteverzekering voor álle Amerikanen en ze verplichtend maken voor kinderen.

3 Het moeras Afghanistan

Toen Bush jr. eind 2001 Afghanistan aanviel en de Taliban van de macht verdreef als antwoord op nine eleven, klom zijn populariteit naar een nooit gezien hoogtepunt van meer dan 70 procent. Intussen zit hij 40 procent dieper, maken de Taliban een comeback en zakt buurland Pakistan, een Amerikaanse bondgenoot, steeds dieper weg in hetzelfde uitzichtloze moeras van fundamentalisme, wanbestuur en chaos. De VS legeren nog steeds 33.000 manschappen in Afghanistan, bijgestaan door 30.000 Nato-bondgenoten. Maar volgens veel experts vechten ze er tegen de bierkaai.

Oplossingen?

Eigenlijk niet. Beide kandidaten willen méér troepen sturen naar Afghanistan, en Obama wil desnoods Pakistan aanvallen als dat land een hinderpaal blijft in de eindeloze jacht op Osama Bin Laden, die hij belooft voor het gerecht te brengen. McCain is op dat punt iets terughoudender.

4 De kater van Irak

De oorlog in Irak, die begon in 2003, werd de basis van de herverkiezing van Bush. 32.000 burgerslachtoffers later is de kater groot. Washington heeft zijn troepenmacht opnieuw moeten opbouwen tot 150.000 manschappen om de zelfmoordaanslagen enigszins onder controle te houden. Maar van een stabilisatie van het regime is nog lang geen sprake.

Oplossingen?

Obama wil de troepen terugtrekken tegen 2011, weliswaar 'even zorgvuldig als we lichtzinnig in dit conflict stapten.' McCain wil troepen in Irak legeren 'zolang de situatie op het terrein dit vereist.' De Republikein wil desnoods preventief Iran bombarderen om te verhinderen dat de ayatollahs in Teheran over atoomwapens beschikken, terwijl Obama pleit voor 'overleg met iedereen, ook met Teheran'.

De Democraat belooft het zwaar geschonden imago van Amerika in de wereld te herstellen door een betere samenwerking met de bondgenoten. Dat is vanzelfsprekend de reden waarom de meeste Europeanen hem verkiezen.



Corrigeer

MEER NIEUWS